Recensie ‘Koetsier Herfst’ – Charlotte Mutsaers

door Kate Eaton

Ontucht met dieren wordt strafbaar. Het PvdA-voorstel daartoe is in maart 2008 aangenomen door de Tweede Kamer. Overigens niet uit compassie met het dier, maar om de goede zeden te handhaven. De Partij voor de Dieren vond het een marginaal gebaar. Wél onverdoofd varkens castreren en couperen ? om maar wat te noemen ? maar geen seks met diezelfde varkens. Charlotte Mutsaers stond bij de landelijke verkiezingen in 2006 op de kandidatenlijst voor de PvdD. In haar nieuwe roman Koetsier Herfst helpen respectievelijk poes en poedel de hoofdpersonen zo nu en dan een hoogtepunt te bereiken. Kan ‘En wat je nog meer likte met je kleine raspje’ straks nog blijven staan?

Veertien jaar na haar spraakmakend postmoderne Rachels Rokje staat de auteur, met hond en kek rood mutsje poserend voor etablissement Polaris te Oostende, op de achterflap van Koetsier Herfst. In de tussenliggende jaren verschenen verhalen- en essaybundels en beeldend werk van haar hand. En nu dus weer een roman. Het is met 460 bladzijden een dikke pil geworden die in vlot geschreven proza een keur aan nevengeschikte onderwerpen op een levendige manier onder de aandacht brengt. De gefortuneerde Amsterdamse schrijver Maurice Maillot is van middelbare leeftijd. Na de dood van zijn kat heeft hij zich met een writer’s block teruggetrokken uit het bruisende literaire leven van de hoofdstad. Met een afkeer voor dikdoenerij en alle vormen van spel en een voorliefde voor luxe pyjama’s en gymnasiastenlatijn (‘Ante Portas!’), handhaaft Maillot een routineuze dagindeling. Wandelingetjes in het Vondelpark, regelmatige masturbatie en het diner in een louche grillbar worden een enkele keer onderbroken door het aanroepen van Jorma Ollilla (connecting people, als bovenbaas van Nokia). Tijdens een van zijn wandelingen vindt de getroebleerde auteur een mobieltje dat vriendschap, liefde, levenslust en stof voor een nieuwe roman op zijn pad brengt. Hij raakt bevriend met Freddy, een ritselaar uit de heffe van de grillbar, en wordt verliefd op Do, een jonge dierenactiviste. De raadselachtige titel Koetsier Herfst is gebaseerd op een dichtregel van Osama bin Laden, het idool van Maillots geliefde.
Na de introductie van Maurice Maillot volgt in het eerste deel van het boek het levensverhaal van Maillot zoals hij dat aan Freddy vertelt, na een nachtelijk avontuur waarbij hij de gevonden mobiel weer kwijtraakt. Het tweede deel van het boek bestaat uit het Belgische avontuur van Maillot en zijn ‘vrouw’ Do in en om Oostende: ‘Doordringende kou. Er hangt een zeemist. De stad is in nevelen gehuld. Nog vrijwel niemand op straat. Ik keer me nog even om naar Polaris. “Adieu, Polaris! Het ga je goed!”.’

Mutsaers geeft in Koetsier Herfst informatie over de meest uiteenlopende onderwerpen: van de ins en outs van uropodia (ofwel plasseks) en vegetarisme tot de activiteiten van het Lobster Liberation Front en de mogelijkheden om met een mobiel (‘de telefoonengel’) iemand in het graf toe te spreken. Het is allemaal het weten waard, maar echt veel wijzer word je niet van Koetsier Herfst. Het leuke van de roman is dat de vele aangesneden onderwerpen van eenzelfde belang zijn. Het vervelende van de roman is eveneens dat de vele aangesneden onderwerpen van eenzelfde belang zijn. Na enige overpeinzingen lijken ultieme eenzaamheid en dierenliefde de meest belangwekkende thema’s in Mutsaers nieuwe boek. Maar die twee zaken laten zich dus niet veel langer meer straffeloos verenigen in postpostmodern Nederland.

Charlotte Mutsaers, Koetsier Herfst. Paperback, 464 p., € 19,90. Nu ook in midprice: € 15,00.