Recensie Tommy Wieringa – Caesarion

1 juni 2009

Het permanente karakter van vernietiging

In elke recensie over Caesarion, de nieuwe roman van Tommy Wieringa, wordt de voorganger genoemd, Joe Speedboot. Dat boek kwam net als zijn hoofdpersoon als een meteoriet de Nederlandse letteren binnen en is er sindsdien ook niet meer uit weg te denken. Een everseller hoort die roman vol dromen en beweging te zijn.

Hoe kom je als schrijver over dat succes heen? Wieringa heeft het zichzelf in ieder geval niet gemakkelijk gemaakt en heeft geen kloon gemaakt van zijn succesboek. Integendeel zelfs. Waar in Joe Speedboot constructie, actie en beweging motieven zijn vind je in Caesarion het tegenovergestelde: destructie, inertie en afbraak. Of zoals de vader van hoofdpersoon Ludwig Unger op het einde van het boek zegt: ‘Alleen de vernietiging heeft een permanent karakter.’
Die vader is overigens de grote afwezige in het boek, want de moeder van Ludwig Unger wordt al vroeg in de steek gelaten in Alexandrië door haar man, een kunstenaar. Via het noorden van Nederland, waar haar gelovige zus woont die haar leven afkeurt, trekt ze met haar zoon door naar de rotsige gronden van Engeland. Ze verblijven daar net zo lang tot de erosie de rotsen afkalft en hun huis in de afgrond sleurt. De titel van het eerste deel is dan ook ‘Erosie’ en deze grondtoon van afbraak en neergang verlaat het boek niet meer. Die vind je niet alleen terug in de fysieke zaken die teloor gaan of verloren raken, maar ook in de psychologische verhoudingen tussen de personages. De omgang tussen moeder en zoon wordt stroever als hij ontdekt dat zij als pornoster gewerkt heeft. Als ze om weer aan geld te komen haar oude werk weer oppakt in Amerika dan kan de zoon nog slechts minachtend met haar omgaan. Toch blijft hij bij haar, om haar in de gaten te houden. Als zijn moeder naar Europa gaat, volgt hij gedwee, ondanks dat hij volwassen is en een verhouding heeft met een meisje.

Het gevaar dreigt dat ik het hele verhaal ga navertellen en dat moet niet. We moeten naar een oordeel toe. De adrenalinestoot die je bij het lezen van Joe Speedboot kreeg, blijft hier uit. Dat komt omdat Caesarion veel weerbarstiger is. Bleef Joe Speedboot beperkt tot één plek, in Caesarion gaan we van Engeland, naar Alexandrië, naar de provincie Groningen, naar Engeland, naar Amerika, naar Wenen, naar Praag, naar allerlei exotische plekken, opnieuw naar Groningen en tenslotte naar Zuid-Amerika. Volgens mij is dat een constructiefout in de roman. Alhoewel elke plek zijn eigen symboliek meeneemt, vraag je van de lezer telkens weer zich in te leven in een nieuwe omgeving. Bovendien hoorde ik in de stukken die in Wenen en Praag spelen meer de stem van Wieringa (die we kennen uit zijn reisverhalen) dan die van Ludwig Unger.
Het lijkt ook wel of er per plek een verhaal verteld wordt dat een eigen roman verdiend had. De personages schreeuwen om meer bladzijden. De weerbarstige Warren die in tevergeefs een kuststrook probeert te bouwen om de erosie tegen te gaan; de tante en oom in Groningen, star en stuurs, maar uiteindelijk ook liefdevol; de trouwhartige Sarah met wie Ludwig een verhouding krijgt; de vader die in de jungle een berg aan het vernietigen is. Bij iedereen wil je meer weten. Je zou willen dat Tommy Wieringa Caesarion beschouwde als een oerboek waaruit minimaal een trilogie te halen valt of nog meer delen zoals Simon Vestdijk deed met zijn Kind tussen vier vrouwen.
Caesarion zit mij te vol. Teveel personages, teveel motieven en thema’s. Er wordt óók een oedipaal verhaal verteld, waarbij de liefde voor de moeder alleen maar blijkt uit de leeftijd van de vrouwen die Ludwig mee naar bed neemt. Tegen zijn eigen moeder blijft Ludwig bitse en afkeurende opmerkingen maken. Er wordt óók een verhaal verteld over het gevaar van alternatieve genezers die voorkomen dat de moeder zich onderwerpt aan de medische wetenschap om haar kanker te genezen. En zo worden er meer verhalen verteld. Ook kleine lijnen in het verhaal, zoals de verloren grandeur van steden als Wenen en Praag, waar de oude cultuur aan het afsterven is, roepen om meer, meer, meer. In Caesarion zit een geniale cyclus verborgen.

Het kan ook zijn dat de leeservaring van Joe Speedboot mij teveel in de weg zit. Dat er nog enkele jaren overheen moeten gaan om Caesarion goed te kunnen beoordelen. Dat je nog te vol bent van een oude geliefde om een nieuwe geliefde toe te staan.

Coen Peppelenbos

TOMMY WIERINGA: Caesarion. De Bezige Bij, Amsterdam, 366 blz. €19,90 (€24,90 hardcover).

Bekijk Reacties

7 Responses to Recensie Tommy Wieringa – Caesarion

  1. rein swart says:

    in de beperking toont zich de meester, denk ik dan

  2. Frank says:

    Ik deel de mening van de recensent niet; ik vond het een geweldig boek. Bij vlagen zelfs geniaal. Een literair hoogtepunt.

  3. Elisa van Rossum says:

    Prachtig boeiend boek!

  4. Heerlijk boek daar wordt ik blij van

  5. marian says:

    Ik ben het volledig eens met de mening van de recensent, daarbij kan ik toevoegen dat ik Joe Speedboot NIET heb gelezen. Dan nog is Caesarion teveel van het goede en hoopte ik als lezer veel meer van al die personages te weten te komen………..wat helaas uitbleef.

  6. Josefien says:

    Ik vond het juist mooi dat je niet zo veel over de personages te weten krijgt. Dat maakt het boek op een bepaalde manier oppervlakkig, wat goed past is omdat Ludwig in het boek ook van hot naar her gaat en niks vind. “Hij geleerd heeft nergens een thuis te verlangen”

  7. rita says:

    heeeeeeerlijk boek.in 1 adem uitgelezen !

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

 

Anthony Doerr 282 x 200
Wachtkamers – Saskia Stehouwer
4 maart 2015
Slierten familie uit je ogen wrijven

Poëzierecensie door Teunis Bunt

Het duurt even voor je vat krijgt op de poëzie van Saskia Stehouwer. Misschien omdat de aandacht meer door een deel dan door het geheel wordt getrokken: de strofe in plaats van het gedicht, het gedicht in plaats van de afdeling of de hele bundel.
Lees verder >
Het fregat Pallada – I.A. Gontsjarov
3 maart 2015
De charme van langdradigheid 

Recensie door Evert Woutersen

Ruim 160 jaar terug in de tijd. Ivan Alexandrovitsj Gontsjarov  (1812-1891) bereidt zich in de zomer van 1852 voor op een lange reis met het Russische fregatschip Pallada.
Lees verder >
Uitval – Fleur Bourgonje
2 maart 2015
Wat is herinnering en wat is verbeelding?  

Recensie door Sunny Jansen

In Uitval van Fleur Bourgonje (1946) kijkt een schrijfster, van ergens achter in de zestig, terug op haar leven. Zij heeft net haar manuscript ingeleverd bij haar uitgever. Op het Museumplein moet ze zich vastgrijpen aan een lantaarnpaal.
Lees verder >
Ik vind het best – Per Petterson
26 februari 2015
Rake klappen

Recensie door Eeke Riegen

Ik vind het best is één van de eerste boeken van Per Petterson (Oslo, 1962). Hij schreef het in 1992. Pas onlangs werd het vertaald in het Nederlands. Andere bekende boeken van hem zijn Twee wegen en Paarden stelen.

Centraal in dit boek staat de verdrietige jeugd van Audun.
Lees verder >
De blanke gave – Ellen Deckwitz
25 februari 2015
Google maps en de Zondvloed

Poëzierecensie door Maarten Buser

Ellen Deckwitz debuteerde in 2011 met De steen vreest mij en een jaar later verscheen Hoi feest. Beide gedichtenbundels waren eigenzinnig, technisch sterk en esthetisch fraai.
Lees verder >

Ontvang onze nieuwsbrief

Oogst week 9
26 februari 2015
Door Carolien Lohmeijer

Een vage heimwee naar het Odessa van Poesjkin, Babel of Paustovskij. Dat voel je als je deze schrijvers leest. Veel onbekender is de joods-Russische schrijver Vladimir Zjabotinski, maar hij hoort zeker in dit rijtje thuis. Hij schreef Afscheid van Odessa, lange tijd vergeten, nu weer beschikbaar.
Vertaler Otto Boele: 'Het is een onverbloemde lofzang op de stad, een eerbetoon aan het bonte en multi-etnische Odessa van het late keizerrijk, maar het geheel is doortrokken van een melancholieke toon die is ingegeven door de wetenschap dat juist dit Odessa anno 1936 onherroepelijk is verdwenen.' Lees het essay van Boele en u weet naar welk boek u op zoek bent.
Afscheid van Odessa, Vladimir Zjabotinski, vertaling Otto Boele en Inge van Gemert, 240 pagina's, Uitgeverij Wereldbibliotheek, € 19,95

 

De jaagster 'Hééééhóóó, zwellen de stemmen van de drijvers aan en ik hoor ze met stokken in het struikgewas slaan. Dan slaan de honden vervaarlijk aan, een zwijn krijst en gilt, de drijvers schreeuwen. Vuren ze aan? Waarschuwen ze? Het krijsen gaat door merg en been, minutenlang hoor ik niets dan dat woeste uitstoten van oergeluiden, en ik beeld me in dat alle schutters vol ontzag meeluisteren. Dan ineens houdt het op. En het is eindeloos stiller dan daarvoor.' (Pauline de Bok in De Jager).

Zo indrukwekkend kan het zijn. Auteur Pauline de Bok heeft met kennis van en ervaring in de jacht (zij heeft een Duitse jachtakte) de roman De jaagster geschreven waarin de levens van twee vrouwen met elkaar verstrengeld raken. Decor is het Duitse platteland, met als achtergrond de spoken uit de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog.
De jaagster, Pauline de Bok, Atlas Contact, 288 pagina's, € 21,99

 

9789492037008.imgBewondering en verbazing dwong Bettine Vriesenkoop af  toen zij in 1982 in China won van Chinese wereldtoppers tafeltennis. Ze ging in China wonen en werken en raakte gefascineerd door dat enorme land. Inmiddels verzorgt zij lezingen over China waarbij ze haar eigen ervaring koppelt aan de actualiteit. En ze schrijft. In haar laatste boek Dochters van Mulan gaat zij in op de rol van de vrouw in de Chinese samenleving. Hoe profileren zij zich, hebben ze invloed, kunnen en willen ze China veranderen? De ondertitel van haar boek doet veronderstellen dat het antwoord op die laatste vraag 'ja' is. Ook de flaptekst doet dat vermoeden bevestigen: 'haar gesprekspartners bekritiseren de verstokte rolpatronen in gezin en samenleving, het ongebreidelde consumentisme en de leugens van markt en staat in het moderne China.'
Dochters van Mulan, Hoe vrouwen China veranderen, Bettine Vriesenkoop, Uitgeverij Brandt, 288 pagina's, € 17,50

 

omslag-Huub-Beurskens-Wachten-op-een-vriend-e1424894758328Tot slot het mooi vormgegeven boek van Huub Beurskens, beeldend kunstenaar, dichter, vertaler, en schrijver. Dat alles van een omvangrijk oeuvre. Onlangs is zijn nieuwe roman Wachten op een vriend  verschenen, waarin twee oude vrienden elkaar na jaren weer onverwachts treffen. De vraag is of ze de vriendschap van vroeger weer voorgoed kunnen opbouwen.
Wachten op een vriend, Huub Beurskens, 208 pagina's, Uitgeverij Koppernik, € 17,50
Literaire avond met Russisch vertaler Hans Boland
26 februari 2015
Agenda // 6 maart // Deventer

Boekhandel en antiquariaat En Passant organiseert een literaire avond over leven & werk van Alexandre Poesjkin. Muzikale ondersteuning van Sara  Crombach, op piano met werken van Borodin, Rachmaninov en Tsjaikovski.
Lees verder >
Nooit meer slapen met Ester Naomi Perquin
26 februari 2015
Mooi nieuws voor liefhebbers van de nachtradio

Nieuws

Vanaf vrijdag 6 maart gaat Ester Naomi Perquin de vrijdagnacht van Nooit Meer Slapen, (cultuurprogramma Radio 1), presenteren. Maandag tot en met donderdag wordt het programma gepresenteerd door Pieter van der Wielen.

‘Geef mij een kwartier in een wachtkamer en ik ken het levensverhaal van iedereen die daar zit’, zegt Ester Naomi Perquin. Ze wil maar zeggen: aan nieuwsgierigheid ontbreekt het haar niet. Een eigenschap die goed van pas komt als presentator van het nachtelijke radioprogramma Nooit Meer Slapen.

Perquin is bekend als dichter en voormalig columnist van de Groene Amsterdammer. Ze heeft geen enkele ervaring als radiopresentator maar dat is voor haar geen bezwaar. Ze is hooguit bang dat ze haar microfoon, door onhandigheid, in een glas water laat vallen. Zelf stelt ze het zich zo voor: 'De luisteraars als sympathieke, begripvolle mensen die alvast de aardappels voor morgen schillen of sokken zitten te stoppen. Misschien zitten er ook een paar taxichauffeurs bij,’ hoopt ze.

Zelf is Perquin een echte luisteraar. ‘Ik kijk al een jaar geen tv meer en ik mis het niet. Gezichten leiden vaak zo af. Een gesprek op de radio is veel zuiverder, daarin kun je heel weinig verbergen. Het heeft iets intiems, zeker ’s nachts.’

De eerste uitzending die ze gaat presenteren is op vrijdag 6 maart. Dan is cabaretière Brigitte Kaandorp te gast. Anton de Goede, die de afgelopen maanden waarnemend presentator op de vrijdag was, blijft als zeer gewaardeerde programmamaker aan Nooit Meer Slapen verbonden.

Ester Naomi Perquin (1980) werkte vier jaar als gevangenisbewaarder om haar studie aan de Schrijversvakschool te kunnen betalen. In 2007 debuteerde Perquin met de dichtbundel Servetten halfstok, twee jaar later volgde Namens de ander. Haar derde bundel Celinspecties (2012), waarin ze teruggrijpt op haar cipiersverleden, werd bekroond met de VSB Poëzieprijs. Van 2011 tot 2013 was Perquin Stadsdichter van Rotterdam. Vorig jaar debuteerde ze als prozaschrijver met de verhalenbundel Binnenkort in dit theater. Sinds een paar maanden is ze een van de vaste columnisten voor NRC Handelsblad Rotterdam

 

Foto: Sander Vermeer
Oogst week 8
19 februari 2015
door Menno Hartman

Het Handboek slavenmanagement heeft niet uitsluitend zijn titel mee. Het voorwoord is van Mary Beard, de Britse classica met een geweldig gevoel voor humor en een strijdbare maar nuchtere feministe, een vrouw om zeer te bewonderen. Boeken met goede titels doen het beter. Het is dan ook een ideaal boek om aan je man, vrouw, werkgever te geven. Met onderwerpen als Hoe koop je een slaaf, Slaven en seks, Het probleem met vrijgelaten slaven, is dit boek naast De heerser van Machiavelli een must voor elke leider. Of voor ieder die het niet alleen afkan.

Athenaeum, Polak & Van Gennep, vertaling Patrick De Rynck.

imageGenDe week van het Korte verhaal. De fraaie jonge uitgeverij AfdH gaf de 22 mooiste inzending voor de A.L. Snijdersprijs uit. Wat een mooi boekje! Boekverzorging in handen van Martien Frijns, een naam om te onthouden. Heel leuk om te lezen op de korte baan. Bekendere en minder bekende namen.

 

thorleif1-522x391Job Degenaar heeft een lange geschiedenis als dichter. Bij Uitgeverij Liverse verscheen nu een dichtbundel rond fotografie uit Amerika begin vorige eeuw. Foto's van de Noorse amateurfotograaf Thorleif Sverre Pederson Cooke. Hij werd geadopteerd door een Amerikaanse, dat verklaart zijn achternaam, zij stierf, liet hem een vermogen na en hij ging reizen en fotograferen.

DOffilleze roman van Jenny Offill gaat begeleid van de volgende aanbeveling van Michael Cunningham: 'Als ik je vertel dat het grappig is, en ontroerend, en oprecht; wil je me dan alsjeblieft gewoon geloven, en het lezen?'

Nou vooruit, daar voeg ik ronduit mijn aanbeveling nog aan toe. Ik wilde dit boek graag uitgeven, en ik heb achter het net gevist, de collega's van de Geus waren me voor. Het is ontzettend goed, ontzettend geestig, waardig etc. Alleen de titel is in het Engels echt beter: Dept. of Speculation. De vertaling is van Roos van de Wardt. Uitgever en auteur verdienen het dat dit boek een groot succes wordt.
Literaire salons Hans Spit in Den Haag
18 februari 2015
Literaire activiteiten maart 2015

Agenda

Zondag 1 maart
In maart zet Hans Spit de deuren weer open voor zijn literaire salons. Tijdens de eerste salon zal schrijver (ook schaker en journalist) Alexander Münninghof te gast zijn. Münninghoff publiceerde onlangs het boek de Stamhouder.
Lees verder >