?Dirty reading?: taboes doorbeken met een botte bijl

Afgelopen september was ik op vakantie in Nederland. Met goede vrienden zaten mijn man en ik aan een grote houten keukentafel, dikke kranten op tafel, tijdschriften, een lekker glas wijn er bij, toastjes met Franse kaas, de kinderen languit op een vloerkleed met een nieuw prentenboek De aap met de blauwe billen. Een tijdelijke verandering van omgeving kan het leven soms zeer genietbaar maken … Het gesprek kwam op een roman die nog niet in Nederland te krijgen was, maar de Duitse schrijfster Charlotte Roche werd desondanks in al dat leesvoer dat daar tussen ons in lag uitgebreid geïnterviewd. Van haar debuut, Feuchtgebiete, waren op dat moment in Duitsland reeds meer dan een miljoen exemplaren verkocht. Het onderwerp van deze bestseller zonder weerga: anale seks en een voorliefde voor matige lichaamshygiëne, met name van die lichaamsdelen die we – al dan niet in het geniep – bij seks gebruiken. Volgens de blurb op de achterflap haalt deze boekenhit ‘de laatste taboes van ons tijdperk’ onderuit. Sinds oktober ligt de publicatie ook in de Nederlandse boekhandels, met als titel Vochtige streken en ik heb mij bij de grote schare nieuwsgierigen gevoegd die wilde weten hoeveel smerigheid ze kunnen verdragen …
Zeer welwillend ben ik er aan begonnen, want zodra iemand gaat praten over dingen waar anderen liever over zwijgen heb je bij mij al een streepje voor. Zeker in Suriname kan het soms beklemmend zijn: de mate waarin een enorm aantal gespreksonderwerpen taboe blijkt te zijn. In interviews haalt Roche jeugdherinneringen op, over hoe haar vriendjes zonder uitzondering graag anale seks wilden; er mocht alleen niet over gepraat worden. Hypocriet vindt Roche dat. De laatste jaren ergert ze zich bovendien aan de overdreven en opgedrongen hygiëne die er aan de dag wordt gelegd wanneer het gaat om zaken als seks, maar ook bijvoorbeeld toiletbezoek of aambeien. Et voila: haar drijfveer om Vochtige streken te schrijven. Ik citeer opnieuw de achterflap die bepaalde verwachtingen wekte bij mij: ‘Moedig, radicaal en provocatief rebelleert Charlotte Roche tegen hygiënegekte, de steriele esthetiek van de vrouwenbladen en de gestandaardiseerde omgang met seksualiteit en het vrouwelijk lichaam.’
Nu is het een gangbare methode om, wanneer je iets bespreekbaar wilt maken, of wanneer je een stevige discussie wilt ontketenen, niet al te genuanceerd te werk te gaan. Ietwat extreme standpunten leiden dan uiteindelijk tot een compromis; tot een gulden middenweg. Roche gaat mij daarin echter veel en veel te ver. Ze gaat zo ver dat het walging oproept en eerder olie op het vuur van de behoudende goegemeente is. Haar hoofdpersoon, Helen Memel, wekt nauwelijks enige sympathie op en ietwat verbijsterd sloeg ik het boek na 215 pagina’s dan ook dicht. Ja, ik heb het volgehouden, van begin tot eind. Niet in de laatste plaats overigens omdat het heel vlot geschreven is. Ik kan nu dus ‘meepraten’ met de grote schare fans in Europa. Maar begrijpen doe ik het eigenlijk nog steeds niet, deze hype. Okee, je mag het beestje best bij de naam noemen, maar ik snakte na tien keer ‘kutje’gelezen te hebben wel maar een wat lievere variatie op het thema.
Het verhaal draait om Helen Memel, een achttienjarig meisje dat in het ziekenhuis beland omdat ze bij het scheren van de huid rond haar anus haar aambeien heeft opengesneden. Ze hoopt door haar verblijf in het ziekenhuis te rekken, dat haar ouders, die gescheiden zijn, weer bij elkaar terugkeren. Terwijl ze in het ziekenhuisbed ligt mijmert ze over haar anale perikelen en denkt ze terug aan verschillende gebeurtenissen in het verleden.
De meest leesbare passages schetsen een beeld van een eenzaam meisje. ‘Mijn moeder zei altijd dat kinderen geen speelgoed nodig hebben; een beschimmelde tomaat of de pit van een avocado kan ook.’ Wat Helen als tienermeisje met de avocadopitten doet laat ik aan de verbeelding van de lezer over. Misschien dat Charlotte Roche nu ze haar eigen demonen zo drastisch bestreden heeft de volgende keer met een verteerbaarder boek komt waarin meer ruimte is voor gevoel en kwetsbaarheid. Ook dat kan een uitdaging zijn, om meer zachtheid te laten zien.

Vochtige streken, Charlotte Roche. Amsterdam, De Bezige Bij, 2008. ISBN 978 90 234 3058 2