Nieuwsbrief
Facebook
Twitter
RSS
Een aantal jaren geleden was het bijna gedaan met de schrijverscarrière van Jan Siebelink. Werken als De bloemen van Oscar Kristelijn, De herfst zal schitterend zijn, Mijn leven met Tikker en Vera werden slecht besproken of botweg genegeerd. Bovendien was Siebelink verwikkeld geweest in een heus plagiaatschandaal en werd bekend dat hij een leraar, aan de school waar hij werkte, had mishandeld.
Maar het kan vreemd lopen, want na Knielen op een bed violen werd hij bejubeld. Het gedans en gejuich kende geen grenzen. Er werden enorme oplagen van het werk verkocht en Siebelink behoorde plotseling tot de canon van de Nederlandse Literatuur. De kritische lezer hield zijn adem in. Kon Siebelink echt opeens zoveel beter schrijven dan voorheen? Of was Knielen de uitzondering, die de regel bevestigde?
Nu is er dan Suezkade. Het boek is duidelijk in haast geschreven. De kreupele zinnen duikelen over elkaar heen (“Marc dronk zijn koffie alleen aan een tafel en zag de lange rij aan.”) en de corrector of eindredacteur was kennelijk in slaap gesukkeld. Niet verwonderlijk, want het is een slaapverwekkend relaas rond ene Marc Cordesius, die leraar Frans wordt op het Haagse Descartesgymnasium. Deze Marc is verliefd op de leerling Najoua en raakt daardoor steeds verder verwijderd van zijn taak, namelijk het lesgeven. Hier worden we tegelijkertijd geconfronteerd met een groot probleem, want de hoofdpersoon gedraagt zich ronduit irritant. Hij kleedt zich als een dandy, wil een apart lokaal, opdat hij zijn kat kan strelen op school en eindelijk mooie posters van Parijs zal kunnen ophangen. Omdat het een oud lokaal is, ver van de andere lokalen verwijderd, roept Cordesius de banvloek over zichzelf af. Hij plaatst zich buiten de schoolgemeenschap, waar hij ook nog eens op neerkijkt. De rector steunt hem op een kleffe manier. De andere leraren worden afgeschilderd als karikaturen. Ze zuipen, zijn depressief of gewoon gek en willen met elkaars echtgenotes naar bed.
Op zich is daar niets op tegen, maar het levert nergens spannend proza op. Siebelink vergast de lezer ook nog eens op uitvoerige beschrijvingen van de weersgesteldheid. De zon schijnt, het regent, het mist, maar het is weinig interessant en weerspiegelt nergens de zielsgesteldheid van de hoofdpersoon. Dieptepunt is een schoolfeest. Cordesius slaat een andere leraar het ziekenhuis in, maar mag op school blijven werken. Pestte deze man hem dan zo erg? Daarvan merkten we eerder in het verhaal niets. Voegde Siebelink deze scene in om een gedeelte van zijn eigen leven te verwerken? Dan deed hij dat op een erg ongelukkige manier. De personen in het boek hebben namen als Esther Biljardt, Fineke Regenboog of De Labadie, die reminiscenties oproepen aan Hermans. Maar verder gaat iedere vergelijking met deze meester helaas mank.
Wanneer we dit werk vergelijken met Onder Professoren van W.F.Hermans, dan moeten we af en toe zelfs een traan wegpinken. Waar Hermans de sfeer op de Groninger universiteit loepzuiver schilderde, vervalt Siebelink in platitudes.
Intussen is Marc Cordesius ook nog eens bang voor vrouwen. Hij gaat naar een prostitué maar krijgt geen erectie. Moeten we dat soort details echt ervaren? De verhouding met Najoua loopt ook al in het honderd. Zij lijdt aan anorexia moet in een kliniek worden opgenomen en probeert Marc aan het eind van het verhaal toch nog te verleiden, maar dan moet ze overgeven van teveel spinaziehapjes. Ronduit onsmakelijk allemaal. Op de achterflap staat :’Hij wordt getroffen door de leerling Najoua, in wie hij een zielsverwant herkent.’ Helaas komt dit in het hele verhaal nergens uit de verf. Of houden ze allebei van spinazie?
Het lokaal van Cordesius is inmiddels vernield door onverlaten en de kat is gescalpeerd. Waarom eigenlijk? Het komt niet logisch uit de toch al brokkelige verhaallijn voort. Cordesius denkt aan bijbelteksten, maar deze bieden hem weinig troost in de benarde positie waarin hij zichzelf heeft gedrongen. De rector keert zich uiteindelijk van Cordesius af. De lezer vraagt zich verontwaardigd af waarom Cordesius niet al veel eerder een schop onder z’n achterste heeft gekregen. Het is nogal wat, een verhouding met een leerling en een collega het ziekenhuis in gemept. Maar gelukkig zijn we aan het eind van de roman gekomen en hoeven ons helemaal niets meer af te vragen. Of misschien toch wel? Waarom heeft Siebelink dit boek zo snel willen uitgeven? Was hij bedwelmd door het succes van Knielen? Bang om weer uit beeld te raken? Het belooft niet veel goeds, want wellicht worden we zeer binnenkort weer vergast op een ronduit matig en slordig geschreven broddelwerk. Het is niet te hopen!
Karel Wasch
Suezkade van Jan Siebelink (Uitg. De Bezige Bij, ISBN 978 90 234 2893 0, blz. 381)
Pingback: Een huiveringwekkend beeld van het onderwijs | Literair Nederland
Dit is na ‘Knielen’ het 4e boek dat ik lees (‘Aan de overkant van de rivier’ en ‘Engelen van het duister’, Ik heb alleen even getwijfeld toen hij weer die hoeren beschreef. Na ‘Engelen van het duister’ had ik dat wel gehad. De rest van het verhaal vind ik fantastisch. U heeft het helemaal niet in uw recensie over het trauma door de ontvoering van Marcs moeder dat steeds weer opduikt; het trauma van Najoua die buitengesloten werd op de basisschool. Ok, Marc heeft een verwrongen psyche. Dat merkt hij zelf ook op aan het eind.Maar ik begrijp dat hij zich afzondert van dat schoolgebeuren in en rond docentenkamer, rectorskamer en vergaderruimte. Het is ook vaak geestdodend hoor en ik spreek uit eigen ervaring. Maar lesgeven dat kan hij. Heeft u de spot niet herkent over het onderwijssysteem? Hoe killing doceren van zo’n voor Nederlandse leerlingen gecompliceerde, maar rijke taal als het Frans kan zijn als je leerlingen moet klaarstomen voor gecoördineerde proefwerken? En dat in twee uur(2x 50 min) per week? Vele docenten Frans zijn anders dan de anderen. Excentrieker, eigenzinniger, ANDERS GEKLEED!
En dan die schijnheiligheid van collega’s. Zichzelf met hun oneerlijkheid spiegelend in Marc. Wat een psychologie, fantastisch! – Zelf lerares Frans op een Gymnasium in Den Haag geweest en de buurt rond het zg Descartes (= Haganum)zeer goed kennend en zelf vlakbij de Suezkade gewoond hebbend herken ik de sfeer op straat heel goed, die tram (nu RR3) vroeger lijn 3 die inderdaad piepend die Zoutmanstraat inreed – nu is hij omgeleid.
De anorexia is heel diep beschreven. Siebelink hoeft tijdens het verhaal niet veel woorden te gebruiken om de diepe tragiek en machteloosheid ervan te beschrijven – mn ook voor degenen die om de patiënt geven. Ik ken zelf zo’n meisje en weet wat het doet met de dierbaren. En zelfs de kliniek wordt misleid, want zo gaat het. Het einde (gisteren gelezen)vond ik heel ontroerend – zie je wel ze IS niet genezen, niet echt.
Uw recensie:
*verliefd op een leerling – ja maar heel anders dan wat de lezer vooraf denkt. nl een ordinaire verhouding zoals die andere docent. Nee, Marc heeft een heel andere soort relatie, van twee eenzamen, buitengeslotenen, de een verlaten door zijn moeder via een abrupte ontvoering op straat in zijn jeugd , de ander genegeerd door klasgenoten op de basisschool. Het zijn dus zielsverwanten en dat snap je alleen als je het zelf hebt meegemaakt. Zulke hooggevoelige lieden voelen zich absoluut niet thuis op een gymnasium waar soms echt een harde, schoolse sfeer hangt. Prima weergegeven!
• Marc raatk niet verder van zijn taak: lesgeven. De leerlingen zijn dol op het vak en dat voor Frans! Hij is een uitstekend docent, die zijn leerlingen wat meegeeft!
• de hoofdpersoon gedraagt zich niet irritant, maar het is een logisch gevolg. Dat hij zelf niet vertrekt is verwonderlijker! Die schijnheiligheid van rector en sommige collega’s. Voor de leerlingen en mn Najoua blijft hij . Hij wil haar eindexamen meemaken. Hij zoekt haar ieder week op in de kliniek. Een hele opgave hoor, als je inderdaad merkt dat het zo spontane kind verandert in een zombie. OOk de anorexiapatiënte die ik ken heeft met glans haar VWO diploma behaald ondanks opnamen. Is dus heel goed mogelijk.
• Hij kleedt zich FRANS.
• Wat is dit voor een snertrecensie! Dat cynisme. Heeft u het verhaal wel begrepen of in HAAST GELEZEN? OOk die kat is een buitenbeentje (blind en zwerfkat) Marc komt op voor de verschoppelingen of beter: herkent zich daar in. Hij gaat niet mee met de rest en inderdaad, dan word je in deze samenleving verstoten. Hij roept het wat dat betreft inderdaad over zichzelf af, maar hij klaagt daar niet over. Hij wil het. Ik ken dat soort docenten ook die zeer geliefd zijn bij de leerlingen, maar door collega’s als excentriek beschouwd en wat op zichzelf.
• Met elkaars echtgenotes naar bed. Nou dat gebeurt toch? Kom nou!
• Zeer spannend proza, je leest het achterelkaar uit en de plot is totaal anders dan je van te voren verwacht.
• weersgesteldheid. Ja wat zie je anders als je uit het raam kijkt in zo’n voor hem duffe school? Het weer in Den Haag is ook heel veranderlijk zo aan de kust en Siebelink roept met weinig woorden veel op. Suggestieve schrijfstijl, zoals een schilder met wat penseelstreken een beeld kan oproepen. Het hoeft niet altijd zo uitgebreid!
•weerspiegelt nergens de zielsgesteldheid van de hoofdpersoon??? Hoeveel tijd krijgt u om een boek te lezen. Lees u erover heen? Het zit overal, in zijn gedachten in de steeds terugkerende beelden van zijn moeders verdwijning, in zijn doen en vooral laten…
•maar mag op school blijven werken… Ja de beroemde doofpot (als het leerlingental maar niet terugloopt, want Marc wordt op handen gedragen door de leerlingen), maar ook een toegeven van het establishment waar de fout zit. Marc trekt toch ook de vergelijking met de gekruisigde Jezus? Crucify Him!
Een andere schrijver zou gewoon zeggen dat hij de ander tot moes slaat in drift, maar prachtig zoals Siebelink dat vanuit de psyche van Cordelius opbouwt. Je bent erbij als lezer. Marc zegt toch zelf dat hij destructief is? Door zijn jeugd. Kent u dat niet? Misschien hoopt hij inderdaad van school gestuurd te worden, maar nee hoor, alles wordt met de mantel van de schijnheilige liefde bedekt: eerst iemand en plein public afmaken en dan zeggen dat ie mag blijven, want ‘zo gaan zij niet met collega’s om.’ Het is een voorbeeld van gymnasiaal pesten. Die pesten heel anders dan MBO-ers, ook in de docentenkamer hoor!
• Merkte u niet dat de in elkaar geslagen docent Marc pestte? Weer overheen gelezen. Hij was het toch die Najoua en indirect dus Marc zo behandelde. Die vooroordelen had? Nogmaals Siebelink schrijft subtiel en niet gehaast. U leest gehaast.
• Overgeven van teveel spinaziehapjes… hoe kunt u deze aangrijpende scène zo plat recenseren? U bederft mijn gevoelens, want dat vreselijke overgeven als teken dat je nog niet genezen bent is de beschrijving van een groot Drama. Wat een echte hereniging had moeten worden van lichaam en vooral ziel wordt een drama. Voor allebei.Hij door zijn verwrongen geest zij door haar verwrongen lichaam.
• Kat gescalpeerd.. zegt dat niet iets over de daders? Dat is nog het spannendste als je achteraf blijft nadenken… wie? Docenten zullen niet scalperen, daar hebben zij het lef niet voor. Denk aan de achtergrond van Najoua…
En dan de echte genezing.. die van allebei…. en heel anders dan je als lezer van te voren denkt. Je denkt toch allemaal dat Najoua doogaat? Nee zij geneest omdat ze dat aan Marc verplicht is. Dat is pas een uiting van ware liefde!
Nogmaals ik heb het boek aandachtig gelezen en had gisteravond tranen in mijn ogen, moest bijna huilen van de epiloog.
Een aangrijpend boek, dat Siebelink al eerder geschreven had, toch? Maar ik ben geen expert en u wel. De door u vermelde fouten en tekortkomingen in taal en stijl vond ik absoluut niet hinderlijk en ik heb toch heel wat – Franse – literatuur in de loop der jaren gelezen.
Suezkade, een aangrijpend boek over twee verloren zielen die niet begrepen worden in deze materialistische, rationele wereld.
hulde claudia!!! scheelt mij ook weer een hele bladzijde typen. precies verwoord waar het boek werkelijk over gaat.
Zowel de recensent wasch als de beantwoorder seys hebben m.i. gelijk. Ik werd al snel gegrepen door een gevoel: dat heb ik al eens eerder gelezen (engelen van het duister); ook weer zo iemand, die nachten op blijft en zich in duistere spelonken van de wereldstad Den Haag begeeft en zich verbindt aan een aan lager wal geraakte man met vies lang haar die in Zuid-Frankijk wil gaan wonen. Wat een aardige plot beloofde werd nogal een uitgesponnen ongeloofwaardig gezeur. Dat de hoofdpersoon om onnaspeurlijke redenen opeens een kollega in elkaar sloeg zal wel een autbiografische achtergrond hebben. De beschrijving van de annorexia-figuur vond ik wel heel goed, liet duidelijk zien dat de toeziender het nakijken heeft. Dat gedoe over die BMW was totaal onbegrijpelijk, belachelijk en overbodig: ach, ik rijd even naar de Duitse grens om 200 te kunnen rijden en keer dan om en ga naar huis, ja daaaag. Verder kent de auteur niet het verschil over een kozijn en een sponning (zoals de meeste auteurs) en in de Prélude à la près midi d’un faun heb ik geen klaaglijke fagot kunnen bespeuren; wel hoofdrollen voor de fluit en de klarinet en de hoorn. De auteur maakt op mij de indruk van iemand die zeer weloverwogen en gedocumenteerd te werk gaat, maar zijn muziek moet hij nog eens eens nakijken.
ik ben het volledig met claudia eens. ik heb erg genoten van het boek. misschien moet u het boek nog eens lezen, want ik denk niet dat u de essentie van het verhaal eruit heeft begrepen.
Ik vond het een prachtig en zeer aangrijpend boek, wilde het in 1 keer uitlezen en heb erg moeten huilen om het einde. Ik werk zelf in het onderwijs en herken heel erg veel in deze roman. Ik ga deze roman zeker aanraden bij leerlingen. Claudia heeft helemaal gelijk, er zit veel meer in deze roman dan je op het eerste moment vermoedt.De impotentie van de hoofdpersoon, zijn obsessie voor een leerling,de anorexia,
zijn liefde voor het vak, het falen van het onderwijssysteem,het wordt allemaal zeer treffend beschreven. Ik vind het een groots boek, heb geen andere boeken van deze schrijver gelezen.
Beste meneer Karel Wasch, ik heb nimmer, maar dan ook echt nog nooit zo’n slechte recensie gelezen als de uwe. De haast en de onzorgvuldigheid waarmee u over het boek oordeelt, gênant gewoon. Ik snap niet dat dit door de eindredactie van deze site is gekomen, of misschien zat deze te slapen.
Claudia: heel mooie verwoord waar het werkelijk om gaat.
Annemiek
Suezkade is over het algemeen in de leeskring Zeeburg als niet fantastisch ervaren. Knielen op het bed violen daarentegen wel. Ook wij bespeurden veel (slordigheids)fouten en hadden moeite met de tijd.
Heeft iemand enig idee waar het omslag op terugslaat?
Beste Paulus,
Het BMW-verhaal is ook autobiografisch.
Na lang aarzelen ben ik aan de roman Suezkade begonnen.
Had voordien namelijk negatieve ervaringen met auteur Jan Siebelink.
Mijns inziens komen zijn personages in geen van zijn boeken echt tot leven, en de dialogen zijn meestentijds ronduit slecht en gekunsteld.
Aan “Knielen op een bed violen” ben ik dan ook maar niet begonnen.
Voor rake beschrijvingen van het streng christelijke milieu kun je volgens mij beter bij Maarten ‘t Hart terecht.
Het valt me trouwens op dat de enthousiaste reacties voornamelijk uit onderwijskringen komen, dus van mensen die het onderwijswereldje aan den lijve hebben meegemaakt. Maar dat is natuurlijk geen criterium voor onbevooroordeelde recencies van een boek!
Ik luister het boek af in mijm auto. De vergaande ranzigheid ervan blijft me verbijsteren, ik wil stoppen maar ik wil ook weten hoe dit meer dan afschuwelijk slecht geschreven boek afloopt. Zo warrig, onwaarschijnlijk (op welke school kiezen de leerlingen van de eerste klas op de tweede dag al een klassenvertegenwoordiger?) De vreselijke dialogen, vriendschappen, liefdes die op geen enkele manier waarschijnljk worden gemaakt.
Blij ben ik dat ik me hierover even heb mogen uiten, dan hoef ik mijn verbijstering niet meer hardop uit te spreken, iedere keer dat ik mijn contactsleuteltje omdraai en uit mijn auto stap.
Beste,
ik vind de reactie van Claudia op deze overdreven slechte recensie compleet terecht. Naar mijn mening heeft de recensent de eesentie van het verhaal inderdaad niet begrepen.
En dit is een reactie die niet komt van een persoon uit de onderwijskringen… Ik ben 17 jaar en ook al heb ik nog niet veel tijd en kansen gehad om goede literatuur te lezen en ik dus ook over een minieme kennis van literatuur beschik, vind ik dit boek echt goed!
Wat een misselijk makende recensie. Volgens mij heeft Karel Wasch het boek zelf niet goed begrepen. Hij zou het nog eens moeten lezen en al zijn uitspraken opnieuw moeten toetsen aan het verhaal, want hij kletst in de ruimte. Hoe kan iemand zo dom oordelen, alleen vanuit zijn eigen perspectief? Soms liggen de mankementen niet bij de schrijver, maar bij de lezer. Heeft Karel daar al eens over nagedacht?
Bovendien staat op deze website letterlijk: literair Nederland is een website voor lezers en leesclubs in alle leeftijden, met één overeenkomst: liefde voor literatuur. Karel Wasch kan beter geen recensies meer plaatsen op deze website, want uit dit stukje blijkt dat hij walgt van deze literatuur. Er is niets mis met een beetje negatieve kritiek, maar nergens wordt positieve kritiek gegeven. Denkt Karel echt dat het boek van Siebelink was uitgegeven, als het in geen enkel opzicht zou deugen?
Schrijvers als Siebelink zien de literatuur als hun beroep, niet als een verre gunst uit verafgelegen gebieden waarvan de inspiratie toevallig hun richting opwaait.