Joost Zwagerman

Johannes Jacobus Willebrordus (Joost) Zwagerman (Alkmaar, 18 november 1963) is een postmodernistisch schrijver, dichter en essayist. In zijn werk richt hij zich op (het becommentariëren van) de moderne tijd en maatschappij. Als kind maakt hij al zijn eigen blaadje, de Zwagergids. Hij stelt het samen uit teksten en foto’s die hij uit de VARA-gids haalt. In een interview in 1992 in De Morgen zegt hij hierover: ‘Ik annexeerde, plagieerde, en componeerde – misschien was ik wel de jongste postmodernist van Nederland.’

Persoonlijk

Joost Zwagerman wordt geboren op 18 november 1963 in Alkmaar. Zwagerman gaat naar het atheneum aan de Rijksscholengemeenschap Noord-Kennemerland in Alkmaar. Na drie jaar moet hij overstappen van atheneum naar havo vanwege gedragsproblemen. Na de middelbare school kiest hij voor de Pedagogische Academie. Aansluitend hieraan begint hij in 1984 aan de opleiding Nederlandse Taal- en Letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn debuutroman De Houdgreep verschijnt in 1986. In datzelfde jaar verschijnt de gedichten- en verhalenbundel De stilte ontluisterd. Hij stopt voortijdig met studeren, maar volgt wel een cursus creatief schrijven.

Hij schrijft recensies en andere bijdragen voor de boekenbijlage van Vrij Nederland vanaf 1985 en daarnaast voor HP/De Tijd, de Volkskrant en jongerentijdschriften. Zijn vroege gedichten en verhalen worden gepubliceerd in tijdschriften als Tirade en Maatstaf. Van 1988 tot 1990 is hij redacteur van het literaire tijdschrift De Held.

Vanaf eind jaren tachtig heeft Zwagerman zich opgeworpen als een van de voornaamste woordvoeders van de dichtersgroep De Maximalen. Deze dichtersgroep zet zich af tegen de in hun ogen saaie en bloedloze poëzie van de dichtersgeneratie vóór hen, en pleit voor een poëzie die met beide benen in het maatschappelijk leven staat.

Het lijkt vaak alsof Zwagerman de realiteit in zijn werk laat terugkomen. Schilder Rob Scholten herkent zichzelf, net als enkele van zijn collega’s, in personages uit de roman Gimmick. Het leidt zelfs tot een rel als in zijn roman Vals Licht een personage wel heel duidelijk gemodelleerd lijkt naar een werkelijk bestaande quizmaster (Ron Brandsteder). Zwagerman herschrijft de passage in de tweede druk van het boek omdat hij wil voorkomen dat het voorval zou afleiden van de literaire kwaliteiten van de roman. Maar de rel zorgt er wel voor dat Vals Licht veel publieke belangstelling krijgt, ook buiten de literaire pers.

Inmiddels is Joost Zwagerman een van de meest gelezen Nederlandse auteurs, die het zeker onder jongeren erg goed doet.

Joost Zwagerman woont in Amsterdam, is getrouwd en heeft twee kinderen.

Bron: www.literairnederland.nl

Bijzonderheden

• Zwagermans schrijfstijl is brutaal en eigentijds. Hij vermijdt plat taalgebruik opzettelijk niet om maar vooral te onderstrepen dat er geen verschil is tussen het hoge en het lage. De stijl van zijn boeken verschilt onderling opvallend. De schrijver zegt hier zelf over dat ieder onderwerp en thema zijn eigen stijl vereist. Zijn wens is zelfs dat je als de naam van de auteur niet vermeld staat zijn boeken niet allemaal aan hem zou toeschrijven omdat ze zo verschillend zijn.
• Zwagerman meent dat het voor de moderne kunstenaar nauwelijks meer mogelijk is werkelijk origineel werk te produceren. Originaliteit is volgens hem een achterhaald idee en in deze tijd laat de kunstenaar geen andere keus dan middelen van reproductie ter hand te nemen, wil je nog een statement maken.
• In een artikel in de Volkskrant (1987), Het juk van het grote Niets’, schrijft Zwagerman dat er een tegenstelling bestaat tussen anekdotische poëzie en aan de andere kant een meer ontoegankelijke, hermetische poëzie. Deze tegenstelling vindt hij verkeerd. Hij zet zich juist in voor een soort poëzie die ‘krachtig en vol lawaai, ronkend en licht vandalistisch’ is.
• Sinds 1984 woont Zwagerman in Amsterdam. Hij begeeft zich in kunstenaarskringen en in het uitgaansleven. Deze ervaringen gebruikt hij veelvuldig in zijn romans, waaronder in Gimmick uit 1989.
• Joost Zwagerman is getrouwd met zijn oude schoolliefde Ariëlle. In 1995 wordt zijn zoon Thijs geboren en 1998 wordt hij voor de tweede keer vader. Vanaf hun geboorte schrijft hij in plaats van ‘s nachts overdag, van 9 tot 17 op zijn eigen kantoor omdat hij anders wordt afgeleid. Zijn eerste ‘overdagboek’ is Chaos en Rumoer (1995). Naar eigen zeggen is er een duidelijk verschil met de boeken daarvoor die ’s nachts werden geproduceerd.
• Van 1998 tot 2000 was Joost Zwagerman vaste gast in het tv-programma Barend & van Dorp. In 2003 en 2004 presenteerde Joost Zwagerman VPRO’s Zomergasten. Momenteel is hij een vaste gast van het televisieprogramma De wereld draait door.

Links

www.joostzwagerman.nl

Werken

Prijzen

• 2007 Paul Snoek-poëzieprijs voor Roeshoofd hemelt.
• 2008 Gouden Ganzenveer 2008 voor gehele oeuvre.

Tekening: Martien Bos, www.antisomber.nl