Dietsche Warande en Belfort, Literair tijdschrift

Het oeroude Vlaamse literaire tijdschrift DWB (Dietsche Warande en Belfort) begint zijn 153ste jaargang met een nummer over Diclit. Dat is geen seksuele aberratie (hoewel, dat is het wel, maar daar gaat dit nummer niet over ? daarvoor mag u op Google zoeken), maar over literatuur geschreven door dictators (en bij uitbreiding andere historisch gezien onfrisse figuren).

Fielten, ploerten en ander schoftentuig dat zich bedient van de edele literatuur, wat moeten we daarvan denken? En ook andersom: wat moeten we denken van de literaire voortbrengsels van zulk rapalje? In een reeks essays over schrijvende schoften proberen samenstellers Jos Joosten en J.H. de Roder en de meewerkende auteurs hier een voorzichtig antwoord op te geven. Het blijkt echter een penibel onderwerp te zijn, omdat je de werken van de desbetreffende dictators bijna niet los kan zien van hun politieke daden. Zo doet Maarten Steenmeijer Franco’s roman Raza af als een sentimenteel teken van Franco’s ideologische aftakeling, maar het lijkt hem wat u-bochten te kosten tot die conclusie te komen. Ik geloof direct dat die roman de moeite van het oprakelen niet waard zou zijn geweest als hij niet door juist Franco geschreven was (en dat is zeker de kracht van dit nummer), maar in het betoog wordt maar weinig ingegaan op de literaire kwaliteiten van het boek. Erwin Jans bekijkt de poëzie van Hirohito, en heeft daarmee een schitterend onderwerp gevonden. Na de Tweede Wereldoorlog werd keizer Hirohito zijn goddelijke status afgenomen, en sowieso werd een Japanse keizer niet geacht zich direct met staatszaken te bemoeien. Toch schreef Hirohito gedichten die politiek te interpreteren zijn. Zoals Jans het zegt, ‘[s]oms echter maken de naam van de auteur en de datum van zijn publicatie alle verschil.’ Jans schetst eerst de benarde situatie waarin de keizer zich bevindt, en gaat dan serieus en interpretatief in op diens gedichten.

Sommige bijdragen aan het nummer kiezen de kant van het historisch gelijk, zoals Ton Naaijkens die Goebbels’ roman Michael beschrijft als ‘een curieus boek als je het niet reduceert tot het gedachtegoed dat erin neergelegd is en dat mede leidde tot een vernietigende wereldoorlog’ om er een pagina later over te zeggen dat er ‘niet zo veel over geschreven’ is. Ik ben dan geneigd te denken dat het met de invloed van die roman op de oorlog wel meevalt, ook al staat het vol ‘gevaarlijk gedachtegoed.’

Enkele bijdragen zijn daardoor iets te gemakzuchtig. Jan A.M. De Meyer zegt in zijn stuk over de grote roerganger annex dichter Mao, dat [p]oëzie dient, indien mogelijk, te worden gelezen als een zelfstandig stuk literatuur en niet als het literaire verlengstuk van het leven van de auteur.’ Daar heeft hij voor dit nummer gelijk in, en de voorzichtige koers die de auteurs voeren om tussen de autonome literatuur en de historische werkelijkheid te laveren, is zeer interessant.

Het mooiste essay is van Lucas Hüsgen, die de Koreaanse koning Yonsangun en zijn poëzie op neutrale en nieuwsgierige wijze bekijkt. Het leven van een mens is als dauw op bloemen:
Veel tijd om het te ontmoeten is er niet.
Deze regels hebben wat mij betreft wel zeggingskracht, ook al zijn ze van een Koreaanse klootzak rond 1500.
Buiten het themagedeelte van deze aflevering vallen vooral het essay van Bas Groes op, die op vrolijke en kritische wijze de debutantenproductie in de Nederlandse literatuur van 2005 en 2006 bekritiseert, en de nieuwe serie over Belgische jonge fotografen, door curator Inge Henneman geselecteerd. De mooie foto’s van Daniel Sannwald, afgedrukt op hoge kwaliteit papier, bestendigen DWB’s imago van cross-over cultureel tijdschrift.

DWB jaargang 153, februari 2008, nummer 1. Diclit. Van Nero tot Mao
Patrick Bassant, Literair Vlaanderen.