Monthly Archives: december 2007

De afgelopen week was de vergaderzaal van Surinames Nationale Assemblee wereldwijd te zien op YouTube vanwege een genante woordenwisseling tussen de regeerders van ons land, die vervolgens ontaardde in fysiek geweld. Hoewel iedereen het er over eens was dat klappen (en schoppen) uitdelen te ver gaat, was het verbaal (en non-verbaal) geweld dat er aan vooraf ging goed voor vele discussies. Wat mag wel, wat mag niet? Een blauwe plek of een fractuur is zichtbaar letsel, maar woorden kunnen veel geniepiger wonden veroorzaken die het daglicht nooit zullen zien.

Nu iets anders. Iemand vroeg me laatst hoe het gaat met de literatuur in Suriname. Ik antwoordde zeer opgewekt dat het heel goed gaat. Eigenlijk was ik me daar helemaal niet zo van bewust, totdat die vraag zo specifiek aan me gesteld werd. Maar gelukkig: het is dus écht waar, er waait opeens een frisse wind door het huis van de Surinaamse letteren. De dame die me die vraag voorlegde vroeg me om voorbeelden daarvan.

Ik denk met name aan het Diversity is Power-festival dat in augustus plaats heeft gevonden. Een pracht van een week, een uitwisseling tussen Surinaamse en Zuid-Afrikaanse schrijvers die geestverrijkend was voor beide partijen. Ik denk ook aan de vele mulo-scholieren die tijdens voornoemd festival getracteerd werden op een uurtje letterkundig vermaak. Die aandachtige gezichten, die sprankelende reacties: wat een geboeid lezerspubliek blijkt zich hier te ontpoppen!

Maar ik denk ook aan de boekhandels die zo stilletjes aan weer een prachtig aanbod hebben op de schappen. Met een respectabel Surinaams aandeel daarin. Er zijn momenteel toch zeker zeventig kinderboeken van Surinaamse schrijvers uit voorraad leverbaar. De Stichting Projekten, die elk jaar een zeer succesvol Kinderboekenfestival organiseert en ook aan leesbevordering doet, geeft elke twee maanden een betaalbare Kinderboekenfestivalkrant uit.

Nu moeten dus alleen onze politici nog de waarde van goedgekozen woorden leren kennen ... Maar als het aan de schrijvers ligt wordt daar al aan gewerkt. Ismene Krishnadath (schrijfster en voorzitter Schrijversgroep ’77) speelde meteen in op het genante voorval met een pittige column waarin ze het idee oppert om het beeldmateriaal in haar lessen Communicatie te gebruiken ... Lees maar, op www.schrijversgroep77.com onder het kopje Ingezonden, Film Vechtpartij DNA / Ismene Krishnadath.

Een fijne week toegewenst!

Marieke Visser

China is een land dat bij veel mensen tot de verbeelding spreekt. Het is immens groot, het heeft een eeuwenoude geschiedenis en een oeroude cultuur. Daarnaast is heeft het de snelst groeiende economie van de wereld en zijn volgend jaar zomer alle ogen op China gericht als in Beijing de Olympische Spelen worden gehouden. Niet vreemd dat steeds meer mensen China gaan bezoeken. Een belangrijk Nederlands dichter is ons zo'n 80 jaar geleden al eens voorgegaan: Jan Jacob Slauerhoff.
Jan Jacob Slauerhoff (1898-1936) was een van de belangrijkste Nederlandse dichters en romanschrijvers van het interbellum. Zijn poëzie is bij uitstek romantisch: dit kun je onder andere zien doordat het sterk autobiografisch is, het van rusteloosheid getuigt, er onvrede met het leven uit spreekt, het vol verbeeldingskracht zit en heimwee uitstraalt naar onbereikbare verten en hartstochtelijker tijden.

Lees hier de eerste strofe van een bekend gedicht van Slauerhoff:

IN NEDERLAND…

In Nederland wil ik niet leven,

Men moet er steeds zijn lusten reven,

Ter wille van de goede buren,

Die gretig door elk gaatje gluren.

'k Ga liever leven in de steppen,

Waar men geen last heeft van zijn naasten:

Om ‘t krijschen van mijn lust zal zich geen reiger reppen,

Geen vos zijn tred verhaasten.

Slauerhoff studeerde geneeskunde en na kort als waarnemend arts te hebben gewerkt, zocht Slauerhoff vrijheid, ruimte en avontuur en werd scheepsarts in dienst van de Java-China-Japan Lijn. Tussen september 1925 en september 1927 verbleef hij in diverse havensteden langs de Chinese kust en maakte hij ook een aantal reizen naar het binnenland van China. Het is daarom niet vreemd dat een deel van het literaire werk van Slauerhoff in China speelt.  Behalve door de wat norse persoonlijke toon van zijn poëzie is deze vooral opmerkelijk door de prachtige waarneming van het exotische. Slauerhoffs ervaringen en indrukken van zijn tijd in China komen terug in gedichten Oost?Azië (1928), verhalen Het lente-eiland (1930) en in de romans Het verboden rijk (1932) en Het leven op aarde (1934). China is de afgelopen jaren in een hoog tempo veranderd. Maar vergeleken met de tijd dat Slauerhoff in China verbleef, ruim 80 jaar geleden en dus nog voor Mao aan de macht kwam, is het verschil natuurlijk enorm. Als Slauerhoff nu terug zou keren naar China dan zou hij geen plaats meer herkennen.

Wij vonden een reisorganisatie, Dimsum Reizen, die het mogelijk maakt in de voetsporen te treden van Slauerhoff in China. Klik hier om de website van Dimsum Reizen eens te bekijken.

Menno Hartman

Een meisje bij mij uit de buurt, Priya, is tien jaar oud. Ze zit in de vierde klas, zoals dat bij ons in Suriname nog heet, bij jullie is dat groep zes. Het lukt allemaal niet zo best op school, vooral haar taalbeheersing laat te wensen over en dat heeft natuurlijk gevolgen voor alle andere vakken. Haar Nederlandse taalbeheersing, want in het Sarnami, de Surinaamse varant van het Hindi, ratelt ze als de beste. Ook Hindi beheerst ze trouwens aardig, ze gaat naar Hindi-les in de mandir, en ze kijkt naar de populaire Bollywood-films op televisie. Ook spreekt ze aardig Sranan, maar dat is, tja: vanzelfsprekend.

Soms kijk ik naar de kinderen van Openbare School Boxel, hier in district Wanica, die allemaal stuk voor stuk met ten minste drie talen dagelijks jonglerend door het leven gaan. En de juffen ook trouwens. Ik realiseer me dat het eigenlijk een wonder is hoe ze dat bijna allemaal gewoon voor elkaar krijgen. Het is zo, hoe zal ik het zeggen? Vanzelfsprekend …

Wanneer het op een bepaald moment echt problematisch wordt met Priya, krijgt ze een stapeltje boeken mee naar huis, uit een schenking van een Nederlandse bibliotheek. En daarbij natuurlijk ook de opdracht dat ze heel veel moet lezen. Ik vraag waar ze mee bezig is en krijg een boek in mijn handen geduwd, terwijl Priya me met een soort mengeling van bevreemding en afgrijzen aankijkt. Het is een boek over een hond die bij een gezin in huis woont. ‘Hij blijft in het huis, tante. Hij gaat ook in die kinderen hun kamer …’ In Suriname is dat bij de meeste mensen ondenkbaar; alle honden zijn altijd vies en brengen zand en ongedierte naar binnen. En bovendien moeten ze toch waken? Nou dan. Ik blader verder in het boek. De hond komt in een asiel terecht tijdens een van zijn avonturen. Ik vraag of Priya weet wat een asiel is. ‘Ja tan.’ Het antwoord komt zo snel dat ik er niets van geloof. ‘Wat is het dan?’ ‘Ik weet het eigenlijk niet tan.’ Ik leg haar uit wat een asiel is, en dat er in Suriname sinds een paar jaar een lieve mevrouw bezig is om zoiets op te zetten, maar dat het vooralsnog een beetje andere omstandigheden zijn dan die beschreven worden in Priya’s boekje.

Voor mij illustreerde dit voorval weer eens hoe belangrijk het is dat kinderen van heel klein af aan geconfronteerd worden met hun eigen leefwereld. Gelukkig wordt die situatie steeds beter in Suriname. Kinderboekenschrijvers zijn zeer productief. In een interview met schrijfster Ismene Krishnadath vertelde zij dat er thans meer dan tachtig Surinaamse kinderboeken op de schappen in de winkels staan. Nu moeten die boekjes dan ook nog hun weg vinden naar kleine meisjes die met de Nederlandse taal worstelen. Maar ja, dat is, eh … vanzelfsprekend!

Marieke Visser