Monthly Archives: augustus 2007

Vrijdagavond was in het onsympathiek afgelegen Oostelijk Havengebied van Amsterdam, op de kop van het Java eiland, de opening van het nieuwe literaire seizoen. De onvermijdelijke Dolf Jansen schotelde ons ademloos toekijkende literair geinteresseerden een prachtig programma voor.

Omdat er ook mensen met een aandachtsstoornis literair geïnteresseerd zijn, of omdat het aanbod de zendtijd van de publieke omroep verre overtreft, of omdat de babbelende schnabbelkeizer van Neêrlands podia het liefst zelf in beeld was, ik weet het echt niet, maar het programma bestond uit nieuwsgierig makende bits ’n pieces, hetgeen een soort Oostenrijkse pornomethode is om publiek vlak voordat het spannend wordt, de kous op de kop te geven. Concreet moet u zich dat zo voorstellen: de door zijn uitgeverij bejubelde auteur Jantinus Pergola [dit is een fictieve naam] wordt aangekondigd en komt op, leest een minuut voor, waarna de gezellige funkformatie New Cool Collective een vrolijk potje door de voordracht heen begint te koperblazen. Na nog een minuut snoert Jansen, de frisgekapte bloedzuiger van het lichte amusement, de auteur de mond en begint hem enkele irrelevante vragen te stellen zonder op antwoord te wachten. Nog een fletse grap en door naar de volgende.

In twee uur heb ik de helft van een nieuw gedicht van Tonnus Oosterhoff gehoord, het begin van een zweterige scène uit het nieuwe boek van Charlotte Mutsaers, iets onduidelijks van Robert Anker en de voorzitster van een of andere Deventer leesclub. Diverse belangwekkende auteurs uit het internationale Engelstalige gebied werden door Jansen, de hipbebrilde marathonmaniak, zo belabberd aangekondigd dat ik nog steeds niet weet wie dat waren.

Ook weer present dit jaar was de boekenmarkt. Gezien de aard van de Uitmarkt zou je verwachten dat uitgeverijen zich concentreren op hun nieuwe titels voor het aankomende jaar, hun bijdrage aan het literaire seizoen. Nu hebben de meeste uitgeverijen wel fondslijsten en catalogi liggen, maar de standwerkers kijken je altijd een beetje raar aan als je zo’n folder pakt en weer door wilt lopen. Dus kijk je met een vallend oogje ook nog even wat ze verder aan willen prijzen. Op hun tafels hebben ze (naast Fokke & Sukke-badlakens, geinig bedoelde T-shirts en geurkaarsen-waarbij-het-Zen-lezen is) het aanbod van afgelopen jaren neergelegd, vaak met een bak ‘licht beschadigde exemplaren’, een bekend trucje om boeken onder de vaste boekenprijs te kunnen verkopen. Daar heb ik niets op tegen, want als het er de tijd voor is, moet je oogsten, zei de gek en kocht een stapel boeken die antiquarisch bijna niet te krijgen zijn. En een drukproef van Vroeger was ik beter van Tom Lanoye, mèt redactiekriebeltjes in de marge. Uniek natuurlijk, en voor een euro werkelijk een koopje, maar wat een boek uit 1989 op de hoogmis van literaire verwachtingen 2007-2008 doet, is me echt niet duidelijk.

Zondag keerde ik nog eens terug, nu om bij de informatiestandjes diverse kilo’s folders mee te nemen. Ik zal ze allemaal doorbladeren, de eerste aandachtig en met een pennetje in de hand ? ‘mooi initiatief, klinkt veelbelovend, niet missen, leeft die vent nog?’ ? en daarna met een groeiend gevoel van smorende overdaad. Moet ik nu werkelijk mijn hele sociale leven opzijschuiven en avond aan avond in het theater zitten, naar de schouwburg gaan, debatavonden bijwonen en interactieve multimedia ondergaan? Begin oktober mik ik de hele bende uit het raam en neem me voor volgend jaar geen flashy folders, kleurendruksels, glanzende jaaroverzichten en andere meuk meer mee te nemen.

En om het weekend in Groningen te gaan zitten als Dolf Jansen weer komt.

De eerste week - plus nog een paar dagen - van augustus stond in literair Suriname het Vijfde Internationaal Literatuurfestival centraal, met als thema: Diversity is Power. Het festival had deze keer een stevige Zuid-Afrikaanse component. Bij eerdere bezoeken hadden zowel schrijfster EKM Dido als dichteres/schrijfster Diana Ferrus diepe indruk gemaakt op het Surinaamse publiek. En ook het omgekeerde bleek het geval: Dido en Ferrus zijn allebei zeer geroerd door de harmonieuze Surinaamse samenleving, waarin zij tevens veel gemeenschappelijks met het Zuid-Afrikaanse verleden - en heden - herkennen. De deelname van maar liefst vijf Zuid-Afrikanen aan Diversity is Power; was dan ook het begin op het pad van een uitwisseling.

Voor mijzelf was het deze keer een verademing om nu eens niet in de organisatie te zitten, maar als deelnemer te participeren. Geen zenuwen over microfoons die opeens uitvallen, sleutels die altijd onvindbaar zijn op het moment dat je ze nodig hebt, of auteurs die op het allerlaatste moment afzeggen, etc. Het was heerlijk om aan de andere kant te staan en dan mijn fantasie de vrije loop te laten over het diva-gedrag dat ik nu op mijn beurt zou gaan vertonen! Het is bij dagdromen gebleven, want nee: er stonden geen honderd wijnrode zoetgeurende rozen in mijn kleedkamer, en die leuke jongemannen die me koelte zouden toewaaieren zijn ook nooit werkelijkheid geworden! Maar wat een geweldig evenement was het, desalniettemin ...

Vaak voer ik discussies over de combinatie ‘literatuur’ en ‘festival’. De een vindt het maar een hoop narcistisch gedoe: ga gewoon een goed boek lezen, dan besteed je je tijd veel zinvoller. De ander vindt het niet hip(hop) genoeg: lezen is immers uit de mode, als het niet virtueel is, dan kan het ook niet virutoos zijn. Ik denk dat er voor beide opvattingen wel steekhoudende voorbeelden aan te dragen zijn. Maar door deel te nemen aan deze negen dagen Diversity is Power, kan ik in elk geval zelf zeggen dat ik geen spijt heb dat ik niet met een goed boek in de hangmat ben gaan liggen, noch in de cyberwereld ben gedoken. Ik heb voor het eerst van mijn leven voor klassen met vijftien-, zestien- en zeventienjarigen gestaan. Die ademloos luisterden, naar dichters en vertellers, en naar woorden die in het Afrikaans, Xhosa, Sranantongo, Nederlands en in het Engels door de klaslokalen vlogen. Jonge mensen die niet alleen luisterden, maar ook hun eigen dromen in woorden vervatten ... Handtekeningen vroegen en kopietjes van teksten. En ook heb ik genoten van gesprekken met schrijvers, in de bus, onder de kokospalm, aan de maaltijd, tussen de coulissen.

Eerlijk gezegd sprak het thema me aanvankelijk niet echt aan, en nog steeds vind ik het wel een heel erg idyllische en roze-brillerige manier om naar de Surinaamse culturele smeltkroes te kijken. Maar het enthousiasme waarmee er invulling aan de slogan gegeven is, heeft mij diep geraakt. Oke dan, uit volle borst: Diversity Can Be Power.

Peace!

Marieke Visser

P.S. Lees een verslag van Charles Chang over het festival op www.schrijversgroep77.com.

Lees je in de zomer anders dan in de winter? De CPNB vindt blijkbaar van wel, want die is voor de tweede keer een campagne begonnen om het lezen in de zomer te bevorderen. Vorige zomer werden vijf bekende Nederlandse vrouwen (Isa Hoes , Neelie Kroes, ‘Tante Es’/Jorgen Raymannn, Simone Kleinsma en Samira Abbos ((die zie ik wel vaker op tv, maar waar is ze in godsnaam bekend van?)) met een boek naar keuze geportretteerd, deze zomer is het de beurt aan 'vijf helden van het witte doek';: Jeroen Krabbé, Carel Struyken, Mimoun Oaissa, Michiel Huisman en Roeland Fernhout.

De NS sponsort de boel. De acteurs doen allemaal belangeloos mee. Het lezen wordt aangemoedigd en toch moet ik heel erg mijn best doen om niet al te ironisch uit de hoek te komen. Zou er echt iemand zijn die na het zien van de poster met Simone Kleinsma lezend in een bootje naar de winkel zijn gehold om een boek te kopen. Kleinsma leest niet eens: ze houdt De jongen in de gestreepte pyjama vast terwijl ze uitkijkt over het water. Bij Neelie Kroes zien we niet eens wat ze leest. Dit jaar zien Roeland Fernhout Tirza lezen en Carel Struyken leest het boek van Charles Groenhuijsen. So what? Vertel me waarom je die boeken goed vindt. Leg me, al is het kort, uit waarom ik dat boek moet lezen. Maar nee: een boek voor je neus doen en net doen of je er in leest is blijkbaar genoeg.



´De campagne is geïnspireerd op de succesvolle Amerikaanse campagne Get Caught Reading, waarbij bekende Amerikanen, van hiphop-ster tot First Lady, lezend worden geportretteerd,´ zegt het persbericht van de CPNB. Ook daar maar even naartoe gesurft. Maar ook bij de celebrities die je daar ziet, ben je af en toe bevangen door lichte gêne. Batman die Batman leest. Gloria Estefan die Cervantes vasthoudt op zo´n manier dat je ziet dat ze nog nooit een boek heeft vastgehouden en al blij is dat ze voor de foto het boek rechtop kon houden. Hoe is gemeten dat deze campagne succesvol is? En hoe gaat men dat bij de Nederlandse campagne vaststellen? Het is allemaal zo goed bedoeld. Het is allemaal erg goed bedoeld. En je wordt er zo treurig van.

Coen Peppelenbos