Monthly Archives: maart 2007

Het is goed voor de gezondheid, want je beweegt weer eens wat en het is goed voor de sociale contacten, want je ziet weer eens iemand. Kortom, we ? AmvdP, ST en DdH ? gingen op een van die fraaie vroege voorjaarsdagen naar de Nieuwe Kerk in Amsterdam alwaar de nominaties voor de Librisprijs bekend werden gemaakt, de zogenaamde shortlist, ooit inventief vernederlandst tot ‘toplijst’.

We waren op tijd, zodat we nog even op het terras konden dommelen, maar al snel hielden we het niet meer: naarbinnen moesten we, op naar Cox en haar mannen die het grote nieuws aan ons zouden onthullen. Op zich hadden we vanochtend al onder EMBARGO de namen door moeten krijgen, maar door een storing, miscommunicatie of pure onwil was dit niet gebeurd, dus voor ons was het ook nog echt spannend.<BR>

Binnen in de Eggertzaal was het iets minder spannend. Hoewel het al tegen onthullingstijd liep was er nog geen kip. Evengoed werden we in plaats van met dankbaarheid met enige argwaan begroet en waar of we dan wel niet van waren. Nou, mooi dat we niet op de lijst stonden. Vandaar dat we vanmorgen ook geen EMBARGO-mailtje hadden gekregen, redeneerde DdH, die de dingen nou eenmaal altijd graag verklaard ziet. Al die mensen die wel op de lijst stonden kwamen natuurlijk niet helemaal naar de Nieuwe Kerk om te horen wat ze toch al wisten, vandaar die angstwekkend lege zaal. AM maakte nog wat goedbedoelende opmerkingen over het interieur (‘tenminste geen systeemplafond, en kijk de beamer doet het’), maar hoe je het ook wendde of keerde, het zag er allemaal knap treurig uit. Mai S. stond er, met iemand die ook niet op de lijst stond, en verder een verdwaalde boekhandelaar, de jury en nog later X.S. van uitgeverij J.M.M. en veeeeeel te laat kwam ook nog Eva C.van uitgeverij C. binnenstormen met haar voltallige personeel. Maar van de nominés geen spoor. Die hadden waarschijnlijk ook een EMBARGO-mailtje gekregen. Of Nova zat al op de bank. Cox verzocht ons lekker vooraan te komen zitten ? we hadden ook in een kringetje kunnen gaan zitten, of gewoon lekker thuis bij Cox op de bank kunnen gaan zitten ? en het spektakel nam een aanvang. Mooi dat wij achteraan bleven zitten, dan zag je nog eens wat. De nieuwe modetrends voor het jaar 2008 bijvoorbeeld (veel hoogzittende, te korte spijkerbroeken, ook enkellaarsjes zijn weer helemaal in, bij mannen; gestreepte truien mogen weer, maar alleen in combinatie met een te lange pony en een snor, de trenchcoat is weer uit, de echte beige regenjas weer in), induttende NOS-verslaggevers en een paar zeer actieve leden van de Libris-stichting die vooral zenuwachtig de deur op een kier aan het houden waren. Ook stond er iemand met een bruin jasje en dito broek alle hapjes op te eten.
Maar goed, Cox noemde de naam van de eerste genomineerde, Gerbrand Bakker, en zie, de hemel opende zich en daar kwam, vanachter de naarstig op een kier gehouden deur, Gerbrand zelf tevoorschijn. Ook Gerbrand droeg een spijkerbroek met leuk combinerende trui, en een paar sportieve gympen eronder. We klapten zo hard we met zijn tienen konden en luisterden naar het doorwrochte, zeker niet afgeraffelde jury-rapport. Toen werd de tweede genomineerde bekend gemaakt, Louis van Dievel, met zijn aan ieders aandacht ontsnapte meesterwerk De Pruimelaarstraat. We schrokken even wakker, Louis van Dievel?
????
De Pruimelaarstraat??
Cox?
Jazeker, Louis van Dievel. Helaas kon hij niet zelf aanwezig zijn omdat hij in een ander land woont. Cox twijfelde er zelfs aan of hij het EMBARGO-mailtje wel had gekregen. Die arme Louis, hij wist nog van niks! Als hij dan maar wel thuis was als Nova aanbelde, we maakten ons zorgen. Iemand moest Louis gaan bellen. Zijn uitgever, Houtekiet, was die er niet? Er moest immers ook als de sodemieter bijgedrukt worden nu hij op de shortlist stond. Morgen liggen de stapels bij Selexyz.
Na het juryrapport begrepen wij nog niet waarom Louis van Dievel genomineerd was, maar AM opperde dat het een nieuw pseudoniem van Arnon Grunberg is. Dat deed ze net te luid dus toen had ze per ongeluk al de volgende genomineerde verklapt en leek het bovendien ook nog eens zo of zij wel het EMBARGO-mailtje had gekregen, wat onze aanwezigheid acuut suspect maakte.
Arnon Grunberg! Hij was dus de derde genomineerde. Helaas, ook hij kon niet live aanwezig zijn, hij zat in Parijs. De deur bleef evengoed nog steeds fanatiek op een kier.
De vierde genomineerde was ook geen verrassing: Tom Lanoye, met Het derde huwelijk. Gretig keken we alle tien naar de deur, maar nee, de commissie maakte geen aanstalten iemand binnen te laten, dus keken we maar weer naar Cox. Helaas, meneer Lanoye zat in Zuid-Afrika om onderzoek te doen voor zijn nieuwe roman. Aha.
Dan de vijfde genomineerde, eindelijk, een vrouw. Want wat hadden de vrouwen dit jaar weer ondermaats gepresteerd. Cox zei het al in haar inleidende praatje: er was weer bar en boos geschreven, nog barrer en bozer geredigeerd en het barst en boost hadden de vrouwen het wel gemaakt! Maar toch, met hangen en wurgen kwam Sana Valiulina met Didar en Faroek door de ballotage en zie! De deur zwaaide open en daar was Sana, een kleine Est-Russische Nederlandse vrouw met niet twee maar wel drie paspoorten, dus als ze wint slaat de vlam pas echt in de pan.
Ten slotte was daar nog de mercy-nominatie en die ging dit jaar naar L.H. Wiener, die getooid in rode bandplooibroek en blauwe bloes deemoedig de zaal betrad. Het rapport sprak van een ‘grimmig doordenkboek’ en wij geloofden het gelijk.
Hierna was het borrelen geblazen samen met onze mede-EMBARGO-slachtoffers. We bespraken de titels op de shortlist die we allemaal niet gelezen hadden en ook niet wilden lezen, een verdwaalde directeur van uitgeverij Q. bekende nog nooit gehoord te hebben van Sana Valiulina (Louis van Dievel kende ze blijkbaar wel), en er was gecatered voor minimaal 100 man dus we hebben ons een cholesterolvergiftiging aan garnalenkroketten en vegetarische loempia’s gegeten. Met een perfect gevoel voor timing dropen er nog wat hotemetoten van uitgeverijen die niet eens een kandidaat op de Longlist hadden staan binnen (‘die hebben het EMBARGO-mailtje blijkbaar ook niet gekregen,’ lispelde ST), die verdwaasd rondkeken, hun mobieltje checkten en binnen vijf minuten weer verdwenen waren. Toen ging het licht uit, de discobal aan en zagen wij een licht aangeschoten Cox met een zwaar aangeschoten AM door de Eggertzaal zwieren. Het was een leuke middag.

Daphne de Heer

Ondanks of dankzij het thema van de boekenweek, valt er voor mij op dit moment even niets te lachen. Ik ben nu al de hele zondagmiddag bezig met het installeren van een nieuw leesteken op mijn computer dat gratis beschikbaar wordt gesteld door het CPNB. Ik had het kunnen weten, de simpelste handelingen leveren bij mij altijd de grootste problemen op. Spuugchagrijnig word ik er van.

Toen ik aan de installatie begon was ik al een beetje geïrriteerd door mijn eigen besluiteloosheid van vanochtend. Ik had vlak voor het weekend Orakelnacht van Paul Auster gekocht om cadeau te doen aan Peer die vijftig werd, niet wetende dat het alweer boekenweek was en ik er een gratis exemplaar van De Brug van Geert Mak bij kreeg. Ik zal de laatste zijn die iets dat gratis is weigert. Tijdens het verjaardagsfeestje in het Veemtheater werd ik er door een verlopen vrouw met een wrat op haar neus en een kromme rug (vroeger noemde we zo iemand een heks, maar dat mag tegenwoordig ook al niet meer) op gewezen dat ik met het boekenweekgeschenk op zondag gratis door heel Nederland mocht reizen. Nu had ik voor zondag nog geen plannen, en het was gratis dus met mijn broodtrommel en het boekenweekgeschenk in de hand stond ik zondag om half negen op het Centraal Station van Amsterdam.

Nu vind ik het een fantastisch initiatief van de NS en de CPNB om mensen gratis door Nederland te laten reizen, maar het zou leuk zijn als het CPNB ook even zegt waar de reis naar toe gaat. Maar nee, dat moet je dan weer helemaal zelf gaan bedenken.

Ik heb vanaf vanochtend half negen staan dralen voor het vertrektijdenbord, plaatsnamen spellend in de hoop dat zich een reden zou aandienen, maar het enige wat zich aandiende was een groeiend gevoel van moedeloosheid. Even heb ik nog staan twijfelen tussen Zwolle of  Meppel, maar net op het moment dat ik de keuze had gemaakt en de trein naar Zwolle binnen wilde gaan, zag ik dat er een cabaretier in de coupé zat. Cabaretiers mogen het hele jaar door mensen lastig vallen op tv en in de theaters, is het dan teveel gevraagd om tijdens de boekenweek als cabaretier even een stap terug te doen en anderen een podium te bieden?

Na drieënhalf uur trainspotting heb ik besloten maar weer naar huis te gaan en aan een andere activiteit rond de boekenweek deel te nemen. Ik heb overwogen mee te doen met een prijsvraag over Geert Mak maar aangezien de prijs bestond uit opnieuw een dagkaart van de NS zonder duidelijk vermeld doel of bestemming ben ik na het invullen van de eerste twee vragen maar weer gestopt.

Zoals gezegd biedt het CPNB in het kader van de boekenweek gratis een nieuw leesteken aan op hun site. Het gaat hier om een leesteken waarmee kan worden aangegeven dat er ironie in het spel is. Het ziet er uit als een van achter aangereden uitroepteken. Het ironieteken is verkrijgbaar in drie lettertypes Cardo Irony Regular/ Century Catalogue Irony Regular/ Share Irony Regular. Dit nieuwe leesteken biedt volgens het CPNB schrijvers nieuwe taalkundige mogelijkheden, en is voor bejaarden en kinderen ook makkelijk met de hand na te teken.

Uit onderzoek onder analfabeten is gebleken dat ook zij het teken als ironie konden herkennen. Kortom er is uitvoerig onderzoek naar gedaan.

Nu zou het leesteken volgens het CPNB makkelijk van hun site te downloaden zijn, maar daarover verschillen het CPNB en ik dus van mening. Na het ZIP bestand gedownload en geopend te hebben kreeg ik de volgende cryptische mededeling: Foto Zip bestaat niet.

Waarna ik terugschreef: Foto Zip bestaat wel.

Waarop de computer geduldig reageerde met: is het misschien hernoemd, verplaatst of verwijderd?

Waarop ik antwoordde: nee, niet dat ik weet. 

Toen werd mijn beeld zwart en startte de computer uit zichzelf opnieuw op. Op het eerste gezicht leek er niets aan de hand, maar toen ik een Word bestand probeerde te openen kreeg ik een eerste foutmelding. Of ik mijn tekst op ironie wilde controleren? Ik koos voor annuleren maar er verscheen meteen een tweede foutmelding, en een derde en een vierde en ga zo maar door. Toen ik uiteindelijk toch maar koos voor OK sloeg het virus toe. Een voor mijn virusscanner onbekende Troyen horse had bezit genomen van mijn  tekstverwerkingsprogramma en maakte het systeem en even later mijzelf instabiel. In al mijn teksten, dus ook die van voor de installatiedatum verschenen te pas en te onpas ironietekens, met name op plekken waar je ze het minst kunt gebruiken zoals na de standaard afsluitingszin Met vriendelijke groet (ironieteken), maar ook achter veel gebruikte woorden als ‘gezellig’ (ironieteken) ‘leuk’  (ironieteken) en ‘uitdaging’(ironieteken). In een reflex heb ik nog Control Alt Delete geprobeerd, maar ook dat mocht allemaal niet meer baten. Ik kreeg het programma met geen mogelijkheid uit. Mijn laptop wordt nu opgestuurd naar de PC dokter in de hoop dat zij raad weten met dit probleem. De CPNB heeft nog niet officieel op het probleem gereageerd, wel lieten zij op hun site weten dat er inmiddels vijfduizend mensen het ironieteken hebben gedownload. Laat dit een les zijn voor iedereen. Beperk je tot het uitroepteken en het vraagteken en houd je verre van het ironieteken.

Andreas Vonder

Lof der zotheid. Scherts, satire en ironie. Humor in de volksmond. Dat is het thema van de boekenweek die a.s. woensdag begint. Het belooft een dolle boel te worden, de komende twee weken.

Tegelijkertijd denk ik: best een gewaagd thema, want wat is humor? Ik vroeg me af wanneer, bij welk boek, ik zelf hardop heb gelachen. Die vraag is nog niet zo eenvoudig te beantwoorden. Niet dat ik nooit lach om iets wat ik lees, integendeel. Maar er is een groot verschil tussen schaterlachen en grinniken. Om de columns van Sylvia Witteman moet ik altijd heel hard lachen. En jaren geleden heb ik me bescheurd om The story of my life van Jay McInnerny - maar dat is dan ook het enige wat me van dat boek is bijgebleven.

Wat de een leuk vindt, hoeft niet voor de ander te gelden. Een goed voorbeeld daarvan is Het bureau van J.J.Voskuil. Ik was er vanaf deel een door gegrepen, onder andere omdat ik het zo ontzettend grappig vond. Dat gold overigens niet alleen voor mij, half Nederland raakte om die reden in de ban van Het bureau. De andere helft schoot acuut in een depressie. En zo was ons land enige tijd opgedeeld in Voskuil-liefhebbers en Voskuil-haters. Wat vond ik dan zo grappig aan het minutieuze relaas van het arbeidzame leven van Maarten Koning? Ik denk dat het te maken heeft met de herkenbaarheid van een bepaalde kleinburgerlijke sfeer. De gortdroge observaties van o zo herkenbare types en situaties. Nederland op z’n smalst. De truttigheid, de treurigheid, in combinatie met de onmiskenbare zelfspot van de hoofdpersoon. Ik heb heel wat af gegrinnikt.

Terwijl ik dit schrijf realiseer ik me dat deze cyclus in het buitenland nooit een succes zou kunnen zijn, omdat de humor waarschijnlijk niet begrepen wordt. En is het over een eeuw nog leuk om te lezen? Waaruit dan tegelijkertijd de vraag rijst in hoeverre humor universeel is. Niet dus, ben ik geneigd te zeggen. Of misschien tot op zekere hoogte, maar subtiele humor is voor een groot deel leeftijd-, cultuur-, tijd- en smaakgebonden.

Maar wat is nou humor? Dat kan ik u niet vertellen. Als er maar gelachen of gegrinnikt wordt, zou ik zeggen. Alleen geldt ook voor humor: geniet, maar grinnik met mate. Een overdosis kan fatale verlammingsverschijnselen op uw kaakspieren tot gevolg hebben.

Veel plezier,

Saskia Taggenbrock