Monthly Archives: augustus 2006

Arjan Peters heeft in de Volkskrant van 25 augustus de confrontatie gezocht met het Fonds voor de Letteren. In zijn artikel 'Wie zijn de beste Nederlandstalige schrijvers en dichters, En waarom?' beschuldigt hij impliciet het Fonds van vriendjespolitiek en stelt werkbeurzen aan onder andere Geerten Meijsing ter discussie. Wie het stukje van Arjan Peters goed leest bekruipt het unheimische gevoel dat dit nog maar het puntje van de ijsberg is.

Arjan Peters ontpopt zich als de Ad Bos van de Nederlandse literatuur, een klokkenluider die met gevaar voor eigen reputatie het opneemt voor de Nederlandse belastingbetaler. De criticus van de Volkskrant moet al jaren op de hoogte geweest zijn van de malafide praktijken, misschien heeft hij zelf ook op een zwak moment steekpenningen voor het bundelen van recensies en interviews aangenomen (Je weet het niet, je weet het niet). Maar ergens is er iets in hem geknapt en heeft hij besloten de literaire vuile was buiten te hangen. Dapper, zeker gezien de ondankbare ontvangst van slecht nieuws.

Hoe het ook zij, wederom is de Nederlandse belastingbetaler de dupe. In het geval van de bouwfraude betaalde de Nederlandse belastingbetaler te veel voor bruggen en wegen, maar in het geval van het Fonds voor de literatuur werd de Nederlandse belastingbetaler op kosten gejaagd voor,…ja voor wat eigenlijk? Voor een zesdelige serie dunne boekjes van Erik Vlaminck over zijn Noord-Antwerpse familie! De meeste belastingbetalers weten niet eens waar Antwerpen ligt, laat staan dat de stad is opgedeeld in windrichtingen. Maar het wordt nog erger. Uit onderzoek van Arjan Peters is gebleken dat J.Rentes de Carvalho 55 duizend euro heeft ontvangen voor een roman die niet alleen in het Portugees is geschreven, maar ook nog eens de ondankbare titel Gods toorn over Nederland draagt. Laat u dit even op u inwerken. Een buitenlander vestigt zich in ons mooie Nederland, maakt gebruik van alles wat onze verzorgingsstaat te bieden heeft, ontvangt 55 duizend euro voor het schrijven van een roman om die dan vervolgens de ondankbare titel: Gods toorn over Nederland mee te geven. Het is toch Godgeklaagd.

Andreas Vonder

 

 

Op het gevaar af dat dit redactioneel voor veel verwarring zorgt: de kop zegt iets wat ik nastrevenswaardig vind. Heel veel artikelen in kranten en tijdschriften zullen deze week de 'ik ben terug van vakantie’-toon hebben. Vorige week schreef Saskia daar een grappig bedoelde variant van op deze plek. Ik heb nog een week vakantie goddank, maar ben er wel twee weken tussen uit geweest in Den Haag (als de zon niet schijnt geen aanbeveling). Ik zit dan in het huis van mijn zus, die zelf altijd naar verweggistan is (waar altijd de zon schijnt). Als het stapeltje boeken van mij op is, begin ik meestal aan die van haar. Zij heeft een andere smaak: Saskia Noort, Simone van der Vlugt, Maeve Binchey.

Dit jaar las ik De eetclub van Saskia Noort en, waarschijnlijk als een van de laatste Nederlanders De Da Vinci Code van Dan Brown. Lekkere boeken om te lezen als het regent, je wordt als lezer voortgestuwd door de plot, ze zitten handig in elkaar, kortom echte pageturners.
Maar geen literatuur. Daar kun je argumenten voor aandragen die te maken hebben met de stijl, de structuur en zelfs het genre (een boek ‘literaire thriller’ noemen, maakt het nog niet literair). Wat literair is of niet wordt door de elite bepaald (wetenschappers, recensenten, geschoolde lezers) en is aan verandering onderhevig. Op fora van Literair Nederland en elders kun je daarover meeschrijven. Hetzelfde gebeurt in de wereld van de haute cuisine: Michelinsterren laat je niet uitdelen door de bedrijfsleider van de Febo.
Mensen die oordelen wordt vaak arrogantie verweten (zoals mij vorige week overkwam) en het is typisch Nederlands om dan op hoge toon een discussie te voeren die al lang niet meer over het boek gaat, maar over je kennis van zaken. Daar moeten we eens van af.
Ik ben ook nog docent (om maar met L.H. Wiener te spreken, ook zijn laatste boek las ik de afgelopen weken: dat is pas literatuur om je vingers bij af te likken) en krijg van studenten wel eens de vraag of ze Kluun of Saskia Noort op de lijst mogen zetten. Ik probeer altijd te schipperen (nou goed, 1 Kluun, maar dan moet er wel wat stevigs tegenover staan) en ik lees dan meestal ook de boeken waar ik een negatief oordeel over heb om dat oordeel te kunnen onderbouwen. Liever slechte literatuur dan lectuur. Als (mede-)schrijver van twee gay-soaps denk ik dat ik daar ook over mag oordelen zonder van arrogantie beticht te worden.
Als vakantielezer kun je overigens ook bedrogen uitkomen. In mijn koffer op wieltjes zat dit jaar ook De schaduw van de wind van Carlos Ruis Zafón. Een boek dat gedeeltelijk over boeken gaat (‘verdwenen boeken’ die beschermd moeten worden). Het boek kent een interessante intrige, leest lekker weg, maar hoort volgens mij ook niet tot de literatuur, ondanks de vele schimpscheuten die de hoofdpersoon maakt over lezers van driestuiverromannetjes. Juist dit boek staat vol onverwachte wendingen en ongeloofwaardige overgangen; het vliegt van cliffhanger naar cliffhanger en is uiteindelijk zelf niet meer dan een driestuiverroman. Heerlijk op het strand, lekker om thuis te lezen als het regent en je niet teveel hoeft na te denken. Maar geen literatuur.

Coen Peppelenbos

Het is vakantietijd. Ik merk het aan de rust in de stad, als je de toeristen weg zou denken tenminste. Opeens is er altijd een parkeerplaats voor de deur, de piano van de buren heb ik in geen dagen gehoord en het scharrige schijthondje van de overkant is ook al in geen weken gesignaleerd. Amsterdam is op vakantie. Stap een willekeurige boekhandel binnen en je zult zien dat de personeelsbezetting gedecimeerd is en de overgebleven boekverkopers uit hun neus staan te eten. Kortom: komkommertijd.

Veel mensen leven een jaar lang naar deze zomervakantie toe, omdat er dan eindelijk weer eens gelezen kan worden. Het hele jaar worden de literatuurbijlagen weliswaar aandachtig bestudeerd en wordt de leesvoorraad zorgvuldig op peil gehouden - het wekelijkse bezoekje aan de boekhandel is niet meer weg te denken – maar aan het daadwerkelijke lezen komen velen niet toe.

Ik zou dit natuurlijk nooit zo boud kunnen stellen als het niet ook in zekere mate voor mijzelf gold. Hoewel ik, om in mijn levensonderhoud te voorzien, altijd met boeken bezig ben, moet ik tot mijn grote verdriet constateren dat datgene wat ik écht graag wil lezen op de zogenaamde ‘vakantiestapel’ verdwijnt. En zo gebeurde het dat mijn lief en ik in juni (‘lekker voor de grote drukte’) in de net aangeschafte oude Volvo 240 stationcar met een krat vol boeken naar Toscane vertrokken. Op de verschillende campings waar we stonden bleek al snel dat we enigszins uit de toon vielen. Zo’n grote, weliswaar oude, auto en dan zo’n piepklein tentje? En dat armoedige koelboxje (met kóélelementen, in welke eeuw leven we?), twee uitgescheurde kampeerstoeltjes van de Hema en één klein gasbrandertje. Maar dan wel zo’n krat met boeken… Er vielen ons vele meewarige blikken ten deel. Tot we op een camping in de buurt van Siena stonden. Opeens was daar een jong stel dat zich vergaapte voor het raampje van de auto, waar het boekenkrat zichtbaar in de achterbak stond. Wij hadden ze heus al wel gezien, bij het zwembad. Altijd leuk om van een afstand te raden wat iemand aan het lezen is. Voor haar was dat… Kluun? Echt? Ja, ik geloof het ook. En leest hij nou Nicci Gerrards Het voorbijgaan? Oei.

Tijdens de dramatische avond dat Nederland tegen Portugal moest voetballen en we gebroederlijk in het restaurant bij het zwembad toekeken hoe Nederland ten onder ging, werd er een, in eerste instantie voorzichtig, contact gelegd. Na een paar flessen plaatselijke rosé en nog meer flessen minder plaatselijk bocht bleek al snel de reden van hun boekenkeuze. Onze nieuwe vrienden, die ik voor het gemak Syl en Vin zal noemen, waren door hun beperkte voorraad leesvoer heen. Ze hadden, hoe ondoordacht, lukraak een paar verjaardagscadeaus en bookcrossing-vondsten in hun auto gegooid en waren op vakantie gegaan.
Toen we erachter kwamen dat ze in dezelfde stad als wij woonden boden wij natuurlijk ruiterlijk onze bibliotheek aan. Na veel gedraai en gedraal en gezucht en gesteun koos alleen Vin een exemplaar. Hoezeer ik mijn best ook deed om Rascha Peper, Gerard Reves briefwisseling met Van Oorschot, de laatste Harry Potter (dat mág in de vakantie), Stefan Brijs, Pavese, Carver, Litt,  Modiano, Wolkers dagboek, Nabokov of Madame Bovary aan Syl te slijten, ze zou het de laatste dagen wel uitzingen met het boekenweekgeschenk en het boek dat Vin van ons zou lenen. En zo vertrokken ze de volgende dag toeterend richting Rome, vrolijk uit het raampje zwaaiend met Jonathan Coe’s Het huis van de slaap, en aanvaardden wij de terugreis, met een krat boeken waarvan we slechts eenderde gelezen hadden.

Dat was het laatste wat we ooit van Jonathan Coe zagen. Sindsdien hebben we niets meer van het boek vernomen. We zijn nu bijna twee maanden verder. Nu vrezen we dat het boek via de door Syl en Vin enthousiast beoefende bookcrossing-hobby het ruime sop gekozen heeft. Ik had er nooit eerder van gehoord, van dat bookcrossing. Inmiddels weet ik via de website www.bookcrossing.nl dat het wel dé manier is om van je ongewenste boeken af te komen, en daar tegelijkertijd een leuk spelelement aan toe te voegen. Dus mocht iemand tussen de spruitjes bij de AH een exemplaar van Coe’s Het huis van de slaap aantreffen…

Saskia Taggenbrock