Monthly Archives: december 2005

De jaartallen worden, net als krantenkoppen, steeds onwaarschijnlijker. Emigratie hoog, sterfte neemt toe; Nederlandse bevolkingsgroei komt tot stilstand en Bevolking blijft somber. Het zijn zo van die onwaarschijnlijke koppen uit de krant die je 's ochtends, onder het genot van een kop koffie en een gezonde bruine boterham tot je neemt. Je neemt het tot je, maar denkt er verder niet over na. Althans, ik niet. Ik ben gestopt met het nadenken over krantenkoppen. Ik ben in 2005 sowieso gestopt met nadenken. Nadenken leverde alleen maar complicaties op. Ik heb nu een zorgverzekeraar die dankzij een uitgebreid pakket voor mij nadenkt en dat bevalt eigenlijk prima.

Het is dus alweer een tijdje geleden dat ik over een krantenkop heb nagedacht. Ik beoordeel krantenkoppen alleen nog op schoonheid. Koppen als Vondeling in wasbak ziekenhuis of  Zalm: Armoe ‘is relatief ’. Dat vind ik mooi. Armoe is ook relatief, dat heeft die minister van centjes, meneer Zalm goed gezien. Minister Zalm is de juiste man op de juiste plaats. Een andere kop van vandaag: Nog langer in de file in 2006. Fijne vooruitzichten. Ik word alleen maar onrustig van de gedachte dat er op bepaalde momenten van de dag geen files staan. Van die zeldzame momenten moet je dan gebruik maken, en ik wil niets moeten. Ik vind moeten onvrij. Ik ben het dus eigenlijk wel eens met die langere files in 2006. Minister Peijs is volgens mij de juiste vrouw op de juiste plaats. Eigenlijk geldt dat voor het hele kabinet. Het zijn allemaal mensen, mannen en vrouwen, op de juiste plek. Neem nu die staatssecretaris van cultuur Medy van der Laan, die heeft in het afgelopen jaar een hoop betekend voor de literatuur, het theater en de omroepen. Ik kan mij ook haast niet aan het idee onttrekken dat 2006 het jaar wordt waarin alles gaat kloppen. Zelfs het Groene boekje. Er blijkt alleen één ding niet helemaal te kloppen, en dat is het begin. Ik kwam er achter toen ik vandaag de krant las. 2006 begint zondag om één seconde na middernacht. 2005 telt namelijk één seconde extra. Waarom? Omdat de rotatie van de aarde kleine onregelmatigheden vertoont. Onregelmatigheden? Ja onregelmatigheden! Wie zoals ik dacht dat onregelmatigheden verleden tijd waren, thuishoorden in de twintigste eeuw, komt er bedrogen uit. Ze blijken er nog steeds te zijn. Onregelmatigheden, het woord alleen al. Ik heb een bloedhekel aan onregelmatigheden. Kan dat dan allemaal zomaar hoor ik u vragen? Is er dan geen schuldige aan te wijzen die Amerika kan straffen? Jawel, die is er. Hoofdschuldige is de maan, die door haar zwaartekracht eb en vloed op aardeveroorzaakt. Het dagelijkse heen en weer geklots van miljarden tonnen oceaanwater remt de wenteling van de aarde langzaam af, waardoor de dag steeds langer en langer wordt. Dit is dan ook de reden waarom wij al sinds de tijd van Oscar Wilde met oud en nieuw vuurwerk afsteken. We schieten onze vuurpijlen naar de maan, omdat niemand zit te wachten op langere dagen. Onze dagen zijn lang zat. Daar moet de maan niet aan gaan lopen morrelen!

De redactie van Literair Nederland wenst u fijne dagen en een goed uiteinde. Een goed uiteinde en een goed begin van 2006. Veel heil en zegen en de allerbeste wensen en vooral een gezond 2006. Tang Boeng!

Andreas Vonder

Achter in de tuin van de koning was een grote tafel neergezet
en toen de Koninklijke Vuurwerkmaker aller erop had klaarge-zet,
begonnen de vuurpijlen tegen elkaar te praten.
"De wereld is werkelijk prachtig!" riep een kleine voetzoeker.
"Moet je die gele tulpen zien. Pfff, zelfs een voetzoeker kan niet mooier zijn!
" Ik ben heel blij dat ik heb gereisd.
Reizen is heel goed voor de geest omdat al je vooringenomenheid verdwijnt."
"De tuin van de koning is de wereld niet, domme voetzoeker,"
zei een grote Romeinse kaars.
"De wereld is reusachtig groot.
Je hebt wel drie dagen nodig om haar goed te kunnen bekijken."
"De plek waar je van houdt, dat is jouw wereld!
" riep een somber vuurrad ...
(Oscar Wilde, Kinderverhalen, blz. 58)

Oftewel: de Nederlandse hedendaagse literatuurkritiek in een notendop. Spelregels: lees de fragmenten en kies uit het rijtje onderaan de bijbehorende recensent. Goede oplossingen insturen mag, maar hoeft niet. Alle recensies zijn afkomstig uit de boekenbijlagen van de Volkskrant en NRC Handelsblad van afgelopen vrijdag.

A: Het effect is dat hij ook, bijna anderhalve eeuw later, tegen ons praat, dwingend, onverzettelijk, alsof hij ons zijn twijfels in het gezicht wil spugen.
Maak je daar maar eens los van. Nog dagen later sta je het speeksel uit je wenkbrauwen te pulken.

B: Wat opvalt is het wankele evenwicht tussen eenvoud en retoriek, tussen het abstracte, cerebrale van de Grote Woorden en de fysieke aanwezigheid van de taal.

C: Wie zich nuchter realiseert dat het hier om een eerste, door de auteur zelf afgewezen probeersel gaat, wordt tamelijk aangenaam verrast.

D: De houthakker en Kareltje, die een horrelvoet heeft, leven eigenlijk net als de stroper en de houthakker vroeger. Om de hertenwens van Kareltje te kunnen vervullen, zoekt de houthakker de oude, grijze vrouw in het bos op. In een sprookje zou ze een heks zijn, hier is ze gewoon een wijze vrouw. In ruil voor een flesje ezelsmelk waarmee de houthakker een hertje zal kunnen verdoven en vangen, wil de vrouw dat hij naar haar verhaal luistert.

E: Ik wilde altijd al een baan die geen vrouwelijke noodzakelijkheden vereiste, dus niet een baan waar je je voor op moet doffen. En ik wilde werk dat je je hele leven kan blijven doen.

F: Precies op tijd voor kerst is thans
de Rijmkroniek des Vaderlands
het ideale kerstcadeau
voor gans het volk. En sowieso
is wat er met ons lieden mis is,
gebrek aan wat geschiedenis is.
Zoals dat vaker gaat in boeken,
is perspectief niet ver te zoeken.

G: De nieuwe president Joesoef pakt het goed aan. Hij formeert een kabinet bestaande uit collega-illegalen met wie hij voorheen een uitgewoond pand aan de Vlietstraat in de hoofdstad Trecht bewoonde. Geen vastgoedhandelaren dus, maar asielzoekers uit Lufland en Polen maken de dienst uit in Zapland, waar de exotische president door zowel het autochtone als het allochtone volk op handen wordt gedragen.

Kies uit de volgende namen:

Michael Zeeman over De broers Karamazov
Elsbeth Etty over Khalid Boudous De President
Ilja Leonard Pfeijffer over J.P. Rawies en Driek van Wissens Rijmkroniek des Vaderlands
Zadie Smith over zichzelf
Edith Koenders over Michael Frijda’s Ritselingen
Piet Gerbrandy over het Verzameld Werk van C.O. Jellema
Hans Bouman over Truman Capotes Summer Crossing

Daphne de Heer