Monthly Archives: september 2005

In de Volkskrant van 16 september schreef Edwin Krijgsman een recensie over het boek De vrouw voor wie Cesare Pavese zelfmoord pleegde van Arjen Mulder. Het stuk opent met: ‘In aanzet was het een sierlijke schijnbeweging: licht laten schijnen op werk en leven van een groot auteur door een biografie te schrijven over een van diens geliefden - alsof je uit afval dat een beeldhouwer achterlaat diens oeuvre probeert te reconstrueren’, en sluit 533 woorden later af met ‘Arjen Mulder toont zich in De vrouw voor wie Cesare Pavese zelfmoord pleegde een niet te stuiten babbelkous, ijverig maar verstoken van talent. De schijnbeweging kreeg een potsierlijke uitvoering.’ Het boek was ik net aan het lezen.

Als ik een recensie zie schiet ik onmiddellijk naar de laatste twee regels. Als daarin meteen duidelijk wordt wat we van het boek moeten vinden, dan is dat plezierig en helder. De ervaring leert echter dat wanneer zo’n duidelijke paukenslag gegeven is, de inhoud van de recensie meestal niet zo heel goed is. Die indruk heb ik van deze recensie ook gekregen. Het stuk geeft de indruk dat de recensent al heel snel het gevoel heeft gekregen dat het een hoop gedoe was en dat hij er zo snel mogelijk vanaf wou zijn. Het boek leek niet op iets wat het had moeten zijn, en dus - besloot de recensent ? was het mislukt. Ik ben geneigd te denken dat een goed recensent moet trachten uit te zoeken wat het boek doet, wat het zelf wil zijn, of tracht te zijn, en niet zozeer in welke mate het voldoet aan de wens van de lezers om iets herkenbaars of hanteerbaars te lezen.

Op Literair Nederland gaat de redactie binnenkort wekelijks ook een literaire non-fictietitel bespreken. Met als uitgangspunt dat je soms in een genre dat zich aan het ontwikkelen is bereid moet zijn je verwachtingen tijdens het lezen bij te stellen. We zullen Mulders boek ook gaan bespreken, en bij voorbaat niet de makkelijke weg kiezen door te zeggen dat zijn redacteur niet goed was. We zullen trachten te lezen zoals je naar documentaires van Werner Herzog kan kijken: de filmer lijkt zijn vooropgezette doel nooit te bereiken, maar als je bereid bent te kijken wat er dan wél bereikt wordt, dan mis je ongetwijfeld de voldoening van een folterende paukenslag: je ziet het onverwachte gebeuren, dat wat niet vooraangekondigd was, maar beter dan je had durven hopen.

De redactie is nog op zoek naar moedige recensenten die niet direct de deur dichtslaan. Meld je aan.

Menno Hartman

Ongeveer anderhalf jaar geleden introduceerde dichter en schrijver Karel ten Haaf een plan voor zijn nieuwe roman: Stinkende heelmeesters. Voor een bepaald bedrag kon je als personage meedoen in die roman. Je moest eerst een lijst met vragen invullen, zoals: ‘Hoe vaak wilt u in het boek genoemd worden? Wilt u samen met de auteur op de foto achterop het boek?’ Daarna mocht je aangeven in hoeverre je uiterlijk positief of negatief bezongen werd, waarbij je afzonderlijke ledematen kon voordragen. Vervolgens kon je aankruisen in welke scènes je wilde voorkomen: een kroegscène, een sportscène, een erotische scène tot en met een scène die alleen werd aangeduid met ‘neusbloeding’.

Stinkende heelmeesters is helaas nog niet klaar, maar de laatste trotskist van het noorden heeft wel navolging gekregen in het kapitalistische Amerika. Afgelopen week kreeg ik een krantenartikel onder ogen van een maand oud (De Standaard), waarin werd bericht over een initiatief van de auteur Michael Chabon die, samen met een groot aantal andere auteurs, via Ebay een naam verkoopt in een nieuwe roman. Koploper op dit moment is Stephen King. Als je met je eigen naam in zijn roman wilt optreden kost dat $18.100,00. Als je minder geld hebt, kun je terecht bij Ayelet Waldman voor meer dan het hoogste bod tot nu toe: $385,05. En vanaf 15 september kan iedereen bieden op een plek in de nieuwe Dave Eggers.
De opbrengst van al die Ebay-veilingen gaat naar een organisatie die waakt over de bescherming van het recht op vrije meningsuiting. ‘Daar hebben ze een staf van 2,5 advocaten voor, en die kunnen ze amper betalen.’ aldus De Standaard.
Op Ebay kun je lezen wat de auteurs precies verkopen. John Grisham zegt er alvast bij dat zijn personage in een goed daglicht komt te staan, maar bij Stephen King is dat allerminst zeker: ‘Buyer should be aware that CELL is a violent piece of work, which comes complete with zombies set in motion by bad cell phone signals that destroy the human brain. Like cheap whiskey, it's very nasty and extremely satisfying. Character can be male or female, but a buyer who wants to die must in this case be female.’
Ik vind het een geweldig initiatief dat zeker navolging verdient. Het lijkt me de meeste safe manier om je eigen naam legendarisch te laten worden.

Coen Peppelenbos

Een boekenverzamelaar is een gelukkig mens. Zijn verzameling groeit en groeit en als de vloeren doorbuigen, koopt hij een nieuw huis. De toename aan papier is in ieder geval de belangrijkste reden geweest voor mij om drie keer te verhuizen. Maar na verloop van tijd slibt zelfs de grootste ruimte weer dicht.

Je schijnt ook boeken naar de Slegte te kunnen brengen. Dat heb ik twee keer gedaan, maar de boeken die ik bracht wilde zelfs de Slegte niet hebben. Een antiquariaat verderop kocht alles toen maar tegen een kiloprijs.

Je schijnt ook boeken te kunnen weggooien. Daar ben ik dit jaar maar eens mee begonnen. Allereerst de oude studieboeken, al twintig jaar niet meer ingekeken: fonologie, morfologie, ik zou het niet eens meer snappen. Dan verder terug in de tijd: de schoolboeken. Nog minder zinvol om te bewaren, maar wel met meer nostalgie omgeven. Moet de Geo Geordend nu wel of niet de papierbak in?

En nu je eenmaal bezig bent, hark je ook maar alle oude literaire tijdschriften bij elkaar. Tijdschriften die al niet meer bestaan, Zanzibar, tijdschriften die je bewaart zonder dat je weet waarom, De Revisor, tijdschriften die je toch behouden wilt, Bzzletin, Bunker Hill. En je schift de hele zooi tot er nog een aanvaardbaar stapeltje overblijft.

En dan alle nog niet uitgeknipte literaire bijlagen uit Vrij Nederland van 15 jaar terug. Maar dat gaat snel. Wie oud nieuws leest, ziet meteen de betrekkelijkheid van de hypes. Veelbelovende debutanten waar je nooit meer iets van hoort. Meesterwerken die in de vergetelheid zijn gezakt. Wie kent nog Marijke Höweler? Brigitte Raskin? Die vervelende stukken over Franse filosofen die je toen ook al niet las en nu nog steeds niet.
Hoppa, allemaal naar de papierbak. Voorlopige tussenstand: 163 kilo minder papierdruk.
En ik zit al klaar voor de bijvoegsels van de komende week. Ik ga alvast een inschatting maken van wat ik over tien jaar zal moeten weggooien. 

Coen Peppelenbos

Niet te missen literaire geberutenis deze week: de presentatie van De vloeibare jongen van redacteur Thomas Möhlmann, vrijdagavond bij Perdu in Amsterdam.