19 september 2005

Moedige recensenten gezocht

In de Volkskrant van 16 september schreef Edwin Krijgsman een recensie over het boek De vrouw voor wie Cesare Pavese zelfmoord pleegde van Arjen Mulder. Het stuk opent met: ‘In aanzet was het een sierlijke schijnbeweging: licht laten schijnen op werk en leven van een groot auteur door een biografie te schrijven over een van diens geliefden – alsof je uit afval dat een beeldhouwer achterlaat diens oeuvre probeert te reconstrueren’, en sluit 533 woorden later af met ‘Arjen Mulder toont zich in De vrouw voor wie Cesare Pavese zelfmoord pleegde een niet te stuiten babbelkous, ijverig maar verstoken van talent. De schijnbeweging kreeg een potsierlijke uitvoering.’ Het boek was ik net aan het lezen.

Als ik een recensie zie schiet ik onmiddellijk naar de laatste twee regels. Als daarin meteen duidelijk wordt wat we van het boek moeten vinden, dan is dat plezierig en helder. De ervaring leert echter dat wanneer zo’n duidelijke paukenslag gegeven is, de inhoud van de recensie meestal niet zo heel goed is. Die indruk heb ik van deze recensie ook gekregen. Het stuk geeft de indruk dat de recensent al heel snel het gevoel heeft gekregen dat het een hoop gedoe was en dat hij er zo snel mogelijk vanaf wou zijn. Het boek leek niet op iets wat het had moeten zijn, en dus – besloot de recensent ? was het mislukt. Ik ben geneigd te denken dat een goed recensent moet trachten uit te zoeken wat het boek doet, wat het zelf wil zijn, of tracht te zijn, en niet zozeer in welke mate het voldoet aan de wens van de lezers om iets herkenbaars of hanteerbaars te lezen.

Op Literair Nederland gaat de redactie binnenkort wekelijks ook een literaire non-fictietitel bespreken. Met als uitgangspunt dat je soms in een genre dat zich aan het ontwikkelen is bereid moet zijn je verwachtingen tijdens het lezen bij te stellen. We zullen Mulders boek ook gaan bespreken, en bij voorbaat niet de makkelijke weg kiezen door te zeggen dat zijn redacteur niet goed was. We zullen trachten te lezen zoals je naar documentaires van Werner Herzog kan kijken: de filmer lijkt zijn vooropgezette doel nooit te bereiken, maar als je bereid bent te kijken wat er dan wél bereikt wordt, dan mis je ongetwijfeld de voldoening van een folterende paukenslag: je ziet het onverwachte gebeuren, dat wat niet vooraangekondigd was, maar beter dan je had durven hopen.

De redactie is nog op zoek naar moedige recensenten die niet direct de deur dichtslaan. Meld je aan.

Menno Hartman

Recent

19 september 2017

Nieuw leven beschreven

18 september 2017

Dichter van de werkelijkheid

16 september 2017

Een week lang feest

15 september 2017

Een wonderlijk leerdicht 

14 september 2017

Daar waar granaten fluiten

Literair Nederland - 10 jaar geleden

24 september 2007

"Toen ik jou voor het eerst zag, kwam je voorbijfietsen op een bakfiets waarin je spullen vervoerde. Het was laat in het jaar 1952, in de winter. Ik stond voor het raam van mijn ouderlijk huis in de Wilhelminastraat, waar mijn ouders een hotel-pension dreven, naar buiten te kijken. De Wilhelminastraat heette alweer een jaar of zeven zo. Als jong kind groeide ik op met de Schouwburgstraat, omdat in de oorlog namen van de koninklijke familie waren geschrapt door de Duitse bezetter. Soms reed je wel drie keer per dag op die bakfiets langs. Ik vond je koddig en stoer met je houtje-touwtjejas aan en je mutsje op. Je was toen al een apart type. Ik was vijftien jaar en had wat je noemt een voorspellende blik. Ik herinner mij dat ik, nadat je weer langs was gekomen, mijn moeder vertelde dat wij zouden trouwen en een kind zouden krijgen. Mijn moeder was het gewend dat ik zulke dingen zei. Ik had vaker van die voorspellingen, soms ook over de dood. Dat vond ze eng."

"Toen ik jou voor het eerst zag, kwam je voorbijfietsen op een bakfiets waarin je spullen vervoerde. Het was laat in het jaar 1952, in de winter. Ik stond voor het raam van mijn ouderlijk huis in de Wilhelminastraat, waar mijn ouders een hotel-pension dreven, naar buiten te kijken. De Wilhelminastraat heette alweer een jaar of zeven zo. Als jong kind groeide ik op met de Schouwburgstraat, omdat in de oorlog namen van de koninklijke familie waren geschrapt door de Duitse bezetter.

Lees meer