In memoriam voor een dierbare vertaler

Veel van de buitenlandse literatuur blijft voor ons onbekend, simpelweg omdat we de taal niet spreken. Daarom zijn we blij met vertalers. Je zou zelfs kunnen verdedigen dat ook de literatuur die geschreven is in een taal die wij wel beheersen, toch nog onbereikbaar is, omdat we die andere taal nooit zo tot in de finesses begrijpen als onze moerstaal. Je zou erop moeten kunnen vertrouwen dat een vertaler die vreemde taal zo goed kent, dat hij de finesses over kan zetten naar het Nederlands. Aan de andere kant staat de wat negatieve definitie van poëzie: dat is wat er verdwijnt als je een gedicht vertaalt. De mensen die deze stelling verdedigen, hebben het geloof in de vertaalkunde opgegeven.

Toch ben ik blij met iedereen die een poging doet om literatuur die in een voor mij vreemde taal geschreven is, toch toegankelijk te maken.
Een goede vriend van mij heeft zich toegelegd op het vertalen van de Russische schrijver Michael Weller. Van deze man is nooit iets in het Nederlands gepubliceerd. Hij werd geboren in 1948, studeerde filologie in Leningrad en had na zijn studie zo’n dertig verschillende baantjes, van straatveger langs houthakker tot docent moderne Russische literatuur. Zijn eerste verzameling verhalen verscheen in 1983, en tegenwoordig is hij één van de meest succesvolle ‘non-commerciële’ auteurs van Rusland, volgens zijn website www.weller.ru. Veel van zijn verhalen zijn vertaald door mijn vriend, die zo vriendelijk is geweest zijn vertalingen op zijn eigen website te plaatsen. Het was de bedoeling dat er een uitgave van de verhalen zou komen bij een kleine uitgever, er was al een inleiding klaar van een dame die in Bergen (Noorwegen) gepromoveerd is op het werk van Weller, en de selectie van de verhalen was bijna afgerond.
Vorige maand is mijn vriend na een ongeluk overleden, dus die verhalenbundel zal er niet komen. Maar zijn website is er nog wel, als een aandenken aan zijn energie om literatuur voor niet-slavisten toegankelijk te maken. Neem eens een kijkje op www.carelschouten.com, klik door naar de literaire vertalingen en lees bijvoorbeeld Wellers ‘De wapenmeester Tarasjoek’, ‘Door de verkeerde deur’ of ‘Het ringetje’. Ook zeer de moeite waard zijn de vertalingen die Carel maakte van onvertaalde en soms onvoltooide stukken van Michail Boelgakov (bekend van De meester en Margarita), geschreven rond 1922 toen Boelgakov naar Berlijn verbannen was. Mijn favoriet is ‘De hoofdstad op een blocnote’.
De verhalen zijn niet vlekkeloos vertaald, maar je merkt wel gelijk het vertaalplezier, en je krijgt de kans hoogstaand proza te lezen dat je nergens in de winkel vindt.

Patrick Bassant

Recent

Literair Nederland - 10 jaar geleden

18 juli 2008

Leven na een moord

Door Pauline van der Lans

Zoals de in het begin van de serie Desperate Housewives overleden Mary Alice Young met een alziende blik de gebeurtenissen in Wisteria Lane weergeeft, zo vertelt in Alice Sebolds roman De wijde Hemel de vermoorde tiener Susie Salmon hoe het haar achterblijvers vergaat.

Lees meer