14 maart 2005

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand?

Dit jaar gaan we in de Boekenweek een blik in de ‘Spiegel der Lage Landen’ werpen. De Vaderlandse Geschiedenis krijgt een grondige oppoetsbeurt, en speciaal voor de gelegenheid schreef een van de iconen van de Vaderlandse literatuurgeschiedenis, Jan Wolkers, het Boekenweekgeschenk Zomerhitte.

Een non-fictie boekenweek gaat het worden. Goed, de historische romans kunnen weer even in het zonnetje gezet worden en onze zwaar-geëditeerde canon die zo noest bewaakt wordt door allerhande vakgroepen neerlandistiek krijgt weer eens wat aandacht. En dat op zich kan geen kwaad. Nederland is geen land dat zich speciaal wentelt in aandacht voor eigen verleden. Wij schuiven graag mee met de grote bewegingen die andere landen in de loop der tijd gemaakt hebben. Klein, maar lenig, dat zijn we. Maar in al onze flexibiliteit gaan we ook nog wel eens achteloos met de dingen om. Met onze (oudere) literatuur bijvoorbeeld.

Binnen het onderwijs is op alle niveaus van overheidswege grof geschrapt in het literatuuronderwijs. Moesten er vroeger nog hele lijsten gelezen worden, met titels uit alle perioden vanaf de Middeleeuwen, tegenwoordig moet literatuur vooral ‘leuk’ zijn en leggen leerlingen informatieve knipselmapjes aan over meest populaire schrijvers. Per taal leest men een boek of tien, en op sommige scholen mag zelfs Carry Slee op de leeslijst van een vwo-leerling. Literatuur, hadden we het daar niet over?<

Misschien zijn Karel ende Elegast, De Roos van Dekema en Sara Burgerhart niet de leukste en meest toegankelijke boeken die je als puber kunt lezen, en ja, een Simon Vestdijk kan best even doorbijten zijn, maar terecht merkte Robert Anker ergens op dat niemand het over de amusementswaarde van een vak als wiskunde of economie heeft. Aan de hand van de klassieke canon leer je terloops ook heel veel over geschiedenis, de ontwikkeling van taal, van onze beschaving, normen en waarden, maatschappij et cetera. Algemene ontwikkeling. Maar ook gevoel voor tekst, en, vermits men daar ontvankelijk voor is: gevoel voor literaire tekst, verbeelding, een glimp van de twijfels, kwellingen en het broze geluk dat je als jong-volwassene breed staat aan te grijnzen. Liefde voor poëzie en romans komt je doorgaans niet aanwaaien, het moet je aangereikt en smaakvol opgediend worden. En dat gebeurde meestal op school. Keek je op de universiteit naar de beweegredenen van die jonge alfa’s om een taal te studeren dan zat daar vaak een geïnspireerde docent achter. Dood gaan we er niet van en die boterham komt heus ook wel op tafel, maar de onverschilligheid en onnadachtzaamheid waarmee dit soort onderwijsveranderingen worden doorgevoerd is stuitend.
Ook van uitgeverswege wordt er nonchalant met de Nederlandse klassiekers omgesprongen. Van veel bekende schrijvers is er nauwelijks nog wat te krijgen in de boekwinkel. Sommige high brow uitgeverijen blazen hun backlist nog wel eens nieuw leven in, maar in vergelijking met landen als Frankrijk, Engeland en Duitsland is het echt hemeltergend droef gesteld met de bewaking van ons literaire erfgoed. Zou het niet prachtig zijn wanneer één uitgeverij zich volledig zou toeleggen op het samenstellen en bijhouden van mooie geannoteerde uitgaven van al onze gecanoniseerde auteurs? Mooie boekjes, fraai vormgegeven voor een leuke midprice?
Een mens moet af en toe in de spiegel kijken, maar dat wil niet altijd zeggen dat het je bevalt wat je ziet.

Daphne de Heer

Recent

25 september 2017

Een waardig gedragen ongeluk

24 september 2017

What's in a design

22 september 2017

Modiano's spel met de lezer

20 september 2017

In de huid van een leeuwin

Literair Nederland - 10 jaar geleden

08 oktober 2007

Noeste gelovigen die de Texaanse prairie trotseren tegen beter weten in. Wrede indianen die hun voormalig territorium verdedigen. En de Amerikaanse burgeroorlog op de achtergrond. De nieuwste roman van Arthur Japin is een prachtig geschreven historische roman met een sympathieke maar chagrijnige oude vrouw in de hoofdrol. Een vrouw die dingen heeft moeten doorstaan die je niemand toewenst. Het moment dat de laatste indianenstam zich besluit over te geven wordt voor haar een reis naar het verleden.

Sallie “Granny” Parker en haar man, kinderen, schoonzonen en kleinkinderen trekken er rond 1835 op uit om een fort te bouwen in Texas. Als pioniersfamilie hebben ze een stuk grond gekregen midden in het leefgebied van een indianenstam: de Comanche. Deze staan bekend als een van de wreedste stammen van het land. Binnen de hoge muren van hun fort wanen de Parkers zich echter veilig. Tot die ene dag aanbreekt waarop de indianen haar halve familie doden en de rest ontvoeren.

Lees meer