18 oktober 2004

Onbegrip, Volksopstanden en Oplossingen

Tussen collegeaantekeningen op mijn keukentafel liggen twee werken van Martha Nussbaum open. Ik heb me van ze afgewend, staar naar buiten, probeer na te denken over een onderwerp voor een paper dat al bijna af moet zijn. Mijn gedachten dwalen af. Ze dwalen af van het onderwerp voor de paper, maar Martha Nussbaum laat me niet los.

Cultivating Humanity, zo heet het boek dat links van me ligt. Nussbaum heeft het over de Verbeelding, en over Literatuur. Ze beweert dat, wanneer we literatuur lezen, onze verbeelding geprikkeld wordt en we middels literatuur in staat worden gesteld ons in te leven in situaties die allerminst de onze zijn. De verbeelding gaat namelijk veel verder dan kille rationaliteit. De Verbeelding maakt dat we kunnen voelen wat het betekent om ons in een bepaalde situatie te bevinden. En zodoende stimuleert het ons empathisch vermogen. De titel van het boek rechts van me, lieflijk, Amerikaans en zoetsappig, spreekt nu wat meer tot mijn verbeelding. ove’s Knowledge is een theorie over de rol die emoties spelen bij morele oordelen.

Mijn gedachten dwalen af. Ik sta op 2 oktober tussen een veelkoppige, schreeuwende menigte op het Museumplein. Geïntrigeerd door deze ongebruikelijke volksopstand lees ik op maandagochtend de reacties in de Volkskrant. Maxime Verhagen heft verwijtend zijn vingertje en zegt: ‘Demonstraties zijn geen structurele oplossing!’. Zalm blijft onvermurwbaar en Dittrich, geschrokken van de maatschappelijke onrust, wil de polderpartijen terug om de tafel.

Een paar dagen later komt het Centraal Plan Bureau met een wel heel ongebruikelijke reactie op de Rijksbegroting. De anders zo genuanceerde rekenaars laten geen spaan heel van de rigoureuze kabinetsplannen. En al die tijd staat Lodewijk de Waal heel jaren ’70 vanaf de barricades het volk toe te schreeuwen.

Vrijdagavond stond Balkenende op krukken voor het ziekenhuis. ‘Het is niet leuk om het volk zo verdeeld te zien’, zegt hij. ‘Er moet een oplossing zijn.’ 

Literatuur! 

Beste meneer Zalm,

Aan de hand van uw gebrek aan inlevingsvermogen in de lagere sociale klasse, heb ik voor u een selectie gemaakt van literaire werken die uw empathisch vermogen kunnen stimuleren en derhalve een bijdrage zouden kunnen leveren aan een gedegen reflectie op de keuzes die u heeft gemaakt bij het opstellen van de rijksbegroting. Ik heb voor u een selectie gemaakt van een aantal werken uit het oeuvre van C. Dickens.

Beste meneer de Waal, Lodewijk,

Hoewel ik me in kan leven in uw woede, ben ik bang dat u op langere termijn bot gaat vangen bij het volk en bij de andere bonden. U zou er mijns inziens verstandig aan doen de nuance in uw gevoelsleven te hervinden ten behoeve van een gesprekspositie van formaat. Om u te helpen het hoofd te koelen, stuur ik u bij deze een exemplaar van Plato’s Symposium op. 

Geachte heer Balkenende, 
 
Bij deze zend ik u een aantal werken van Samuel Beckett en Marquis de Sade.

Meer oplossingen?

Judith Ploegman

Recent

15 november 2017

Een portret in stukjes

Literair Nederland - 10 jaar geleden

19 november 2007

Net niet spannend genoeg
Door Fatima Bajja

Het lijkt alsof Sylvia Houweling alles heeft wat haar hartje begeert. Ze is getrouwd met Eddie Kronenburg, heeft twee kinderen en woont in een prachtig huis in Amsterdam-Zuid. Toch is het allemaal niet zo mooi als het lijkt. Eddie werkt namelijk in de onderwereld, hij is verantwoordelijk voor het transport van drugs.

Lees meer